Maliye literatüründe kamu harcamalarının sınıflandırılmasına yönelik çeşitli teorik yaklaşımlar geliştirilmiştir. A.C. Pigou'nun geliştirdiği sınıflandırmada kamu harcamaları, milli gelir ve kaynak tahsisi üzerindeki etkilerine göre "verimli (gerçek)" ve "verimsiz (transfer)" harcamalar olarak ikiye ayrılmaktadır.
Buna göre, Pigou'nun yaklaşımında bir kamu harcamasının "verimsiz (transfer)" olarak sınıflandırılmasının temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Devletin herhangi bir mal veya hizmet (üretim faktörü) alımı yapmaksızın, yalnızca satın alma gücünün toplumdaki farklı kesimler arasında el değiştirmesine yol açmasıCevap
- BHarcamanın, ekonominin fiziki sermaye stokuna kalıcı bir ilave yapmayıp yalnızca personelin maaş ve yollukları gibi cari ihtiyaçlara yönlendirilmesi
- CHarcamanın, faydalarının nihai kullanım amacına göre değil, ödeneği kullanan kamu idaresinin kurumsal yapısına göre tasnif edilmesi
- DHarcamadan yararlanan kişi veya kurumların, aldıkları bu mali destek karşılığında devlete doğrudan bir mal veya hizmet (quid pro quo) sunmakla yükümlü olması
- EHarcamanın, gölge fiyatlar (shadow prices) kullanılarak yapılan maliyet-fayda analizi sonucunda toplumsal maliyetinin net sosyal faydasını aşması
Cevap
Pigou'ya göre verimsiz harcamaların temel teorik gerekçesi, devletin mal veya hizmet alımı (üretim faktörü kullanımı) yapmaksızın yalnızca satın alma gücünü transfer etmesidir.
A.C. Pigou, kamu harcamalarını milli gelir muhasebesi ve kaynak kullanımı perspektifinden inceler. Devletin doğrudan mal veya hizmet satın alarak (personel istihdamı, kırtasiye alımı, altyapı inşası) milli gelire doğrudan katkı sağladığı harcamalar 'verimli (gerçek)' harcamalardır. Buna karşılık, devletin karşılığında hiçbir mal veya hizmet almadan (non-quid pro quo), topladığı gelirleri emekliler, öğrenciler, işsizler veya iç borç faiz ödemeleri gibi yollarla diğer kesimlere aktardığı harcamalar 'verimsiz (transfer)' harcamalardır. Bu harcamalar makroekonomik düzeyde doğrudan yeni bir üretim yaratmaz, sadece mevcut üretilmiş gelirin dağılımını (satın alma gücünü) yeniden düzenler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Pigou Sınıflandırması: Verimli ve Verimsiz Giderler