Bir ülke ekonomisinde, yapısal sorunlar ve yapışkan maliyetler nedeniyle uzun süredir çift haneli işsizlik oranları ile yüksek enflasyon eş anlı olarak yaşanmaktadır. Hükûmet, bu istikrarsızlık durumuyla mücadele etmek amacıyla arz yönlü iktisat politikaları çerçevesinde 'vergi takozunu' (işçi ve işveren üzerindeki vergi ile prim yüklerini) daraltmaya karar vermiştir.
Buna göre, uygulanan bu maliye politikasının stagflasyonist süreci kırma mekanizması aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
- Emek maliyetlerinin azalmasıyla firmaların üretim hacmini genişletmesi ve artan net ücretlerin işgücü arzını teşvik etmesi neticesinde toplam arz eğrisinin sağa kayarak hem enflasyonu düşürmesi hem de istihdamı artırması.Cevap
- BVergi indirimleri sayesinde hanehalkının harcanabilir gelirinin yükselmesi ve bu durumun toplam talebi hızla uyararak üretim açığını kapatıp işsizliği azaltması.
- CMarjinal vergi oranlarındaki indirimin kamu gelirlerini artırarak devletin doğrudan üretici olarak piyasaya girmesine ve fiyat kontrolleri uygulayarak maliyet enflasyonunu baskılamasına olanak tanıması.
- DVergi yükünün hafifletilmesiyle ortaya çıkan bütçe açıklarının kısa vadede enflasyonu hızlandırması, ancak bu durumun Phillips Eğrisi varsayımları gereği işsizlik oranını doğal seviyesine çekmesi.
- Eİşçi ve işveren üzerindeki mali yüklerin hafifletilmesinin, devletin transfer harcamalarını artırıcı bir otomatik istikrar sağlayıcı etki yaratarak ekonomik daralmayı durdurması.
Cevap
Emek maliyetlerinin azalmasıyla firmaların üretim hacmini genişletmesi ve artan net ücretlerin işgücü arzını teşvik etmesi neticesinde toplam arz eğrisinin sağa kayarak hem enflasyonu düşürmesi hem de istihdamı artırması.
Arz yönlü iktisat politikalarının temel argümanı, stagflasyonun geleneksel talep yönetimiyle (Keynesyen) çözülemeyeceğidir. Talep artırılırsa enflasyon patlar, talep kısılırsa işsizlik artar. Bu açmazı kırmanın yolu, vergi takozunu (ücretler üzerindeki vergi ve prim yükünü) düşürmektir. Bu hamle işveren için istihdam maliyetini azaltarak üretimi (toplam arzı) artırır; işçi için ise ele geçen net ücreti yükselterek çalışma isteğini (işgücü arzını) artırır. Sonuç olarak Toplam Arz eğrisi sağa kayar; piyasaya daha fazla mal sunulması fiyatları düşürürken, genişleyen üretim işsizliği azaltır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergi Takozu ve Toplam Arz (Arz Yönlü Maliye Politikası)