Soru

Zorluk: ZorParafiskal Gelirler

Parafiskal gelirler; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve sosyal güvenlik kurumları gibi devlet hiyerarşisi dışında ancak kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşların, mevzuatla kendilerine verilen görevleri yerine getirebilmek amacıyla üyelerinden zorunlu olarak tahsil ettikleri mali yükümlülüklerdir.

Parafiskal gelirlerin yapısal özellikleri ve bütçe hukuku içerisindeki konumu dikkate alındığında, bu gelir türünü vergilerden ve harçlardan ayıran temel yapısal fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Anayasal 'vergi ödevi' kapsamında değerlendirildikleri için bütçe birliği ilkesi uyarınca merkezi yönetim bütçesine dahil edilerek genel giderlerin finansmanında kullanılmaları
  2. Ödemenin karşılığında bireye sunulan doğrudan ve somut bir hizmetin bulunmaması; buna karşın gelirin, ödemeyi yapanların dahil olduğu grubun kolektif ihtiyaçlarına özgülenmiş olmasıCevap
  3. C
    Sadece kamu harcamaları sonucunda değeri artan taşınmaz sahiplerinden, meydana gelen değer artışı oranında ve bir defaya mahsus olmak üzere tahsil edilmeleri
  4. D
    Devletin egemenlik gücüne dayanarak sunduğu adalet ve savunma gibi temel kamu hizmetleri karşılığında, ödeme gücü ilkesine göre genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere toplanmaları
  5. E
    Kamu kurumlarının sunduğu belirli bir hizmetten yararlanan kişilerin, bu hizmetin maliyetine katlanmak amacıyla tamamen rızai bir şekilde yaptıkları ödemeler olmaları

Cevap

Parafiskal gelirleri diğer kamu gelirlerinden ayıran temel fark, bu gelirlerin belirli bir sosyal veya mesleki grubun kolektif menfaatleri için toplanması ve karşılığında bireye doğrudan bir hizmet sunulmamasıdır.
Parafiskal gelirlerin en karakteristik özelliği, harçlarda olduğu gibi bireye doğrudan bir hizmet sunulmaması, ancak vergilerde olduğu gibi tamamen karşılıksız da olmamasıdır. Bu gelirler, ödemeyi yapan mesleki veya sosyal grubun (örneğin esnaflar, işçiler, avukatlar) ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere 'özel bir amaca' tahsis edilir (Grup Faydası).

Adım Adım Çözüm

1
Geliri toplayan otoriteyi belirleme
Parafiskal gelirler, merkezi yönetim bütçesi dışında kalan, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve sosyal güvenlik kurumları tarafından toplanır.
Yetki ve bütçe ayrımını netleştirmek.
2
Karşılık ilişkisini analiz etme
Vergilerde karşılık yoktur, harçlarda bireysel karşılık vardır; parafiskal gelirlerde ise 'grup karşılığı/faydası' esastır.
Gelirin neden toplandığını ve kimin faydalandığını ayırt etmek.
3
Mali özerklik ve amaçlılık yönünü inceleme
Bu gelirler 'özel amaçlılık' ilkesi gereği, sadece toplandığı grubun (örneğin baro üyeleri, sigortalılar) ihtiyaçları için harcanır.
Genel bütçe ilkelerinden farkını ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Grup Faydası ve Özel Amaçlılık (Parafiskalite)

Daha Fazla Pratik

Parafiskal gelirlerin bütçe ilkelerinden 'Bütçenin Birliği' ve 'Adem-i Tahsis' ilkeleriyle olan çelişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla