Soru

Zorluk: OrtaÖzel Ekonomi ve Kamu Ekonomisi Gelirleri Ayrımı

Kamu maliyesi literatüründe devletin mülk sahibi veya teşebbüs işletmecisi sıfatıyla, egemenlik gücünü kullanmadan elde ettiği gelirler "özel ekonomi gelirleri" (jus gestionis\textit{jus gestionis}) olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, özel ekonomi gelirlerinin hukuki rejimi ve niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bu gelirlerin elde edilmesi sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar genel olarak özel hukuk hükümlerine tabi olup çözüm yeri adli yargı mercileridir.Cevap
  2. B
    Bu gelirler, devletin kamu hizmeti sunumu karşılığında kişilerin mali gücünü dikkate alarak tek taraflı ve cebren tahsil ettiği bedellerdir.
  3. C
    Bu gelirlerin tarh, tebliğ ve tahakkuk süreçleri tamamen Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve idari yargı denetimine tabidir.
  4. D
    Harçlar ve resimler, devletin mülk geliri elde etme amacı güttüğü özel ekonomi gelirlerinin en tipik örnekleri arasında yer alır.
  5. E
    Bu gelirlerin temel işlevi, mali (fiskal) amaçlardan ziyade gelir dağılımında adaleti sağlamak gibi sosyal ve müdahaleci amaçlara hizmet etmektir.

Cevap

Özel ekonomi gelirlerinden doğan uyuşmazlıkların özel hukuk hükümlerine ve adli yargıya tabi olduğunu belirten ifade doğrudur.
Devletin özel hukuk kişisi gibi hareket ettiği durumlarda elde ettiği gelirlere jus gestionis\textit{jus gestionis} (özel ekonomi gelirleri) denir. Bu ilişkilerde devlet ile kişi arasında bir üstünlük-astlık ilişkisi bulunmadığından, uyuşmazlıklar Borçlar Kanunu gibi özel hukuk kurallarına göre adli yargıda çözülür.

Adım Adım Çözüm

1
Özel ekonomi gelirlerinin (jus gestionis\textit{jus gestionis}) tanımını analiz etme.
Devletin egemenlik gücünü kullanmadan, mülk sahibi veya işletmeci sıfatıyla, piyasa koşullarında elde ettiği gelirlerdir.
Bu ayrım, gelirin elde ediliş yöntemindeki otorite kullanımına dayanır.
2
Bu gelirlerin hukuki rejimini belirleme.
Bu gelirler bir sözleşmeye (kira, satış vb.) dayandığı için özel hukuk hükümlerine tabidir.
Devlet bu ilişkide egemen güç (otorite) değil, bir taraf olarak yer alır.
3
Yargı yolunu tespit etme.
Özel hukuk uyuşmazlıkları kural olarak adli yargıda (Hukuk Mahkemeleri) çözümlenir.
İdari işlemlerden farklı olarak, tarafların eşitliği ilkesi geçerlidir.

Anahtar Kavram

Jus Gestionis (Özel Ekonomi Gelirleri) ve Jus Imperii (Kamu Ekonomisi Gelirleri) Ayrımı
Bu soruyu puanla