Bir ekonomide ardışık olarak yaşanan negatif arz şokları, maliyet enflasyonunu tetiklerken aynı zamanda üretim ve istihdam hacminde ciddi bir daralmaya yol açmıştır. Bu ikili makroekonomik sorunu (stagflasyon) çözmek amacıyla devreye sokulacak maliye politikasının, enflasyonist baskıyı daha da artıracak bir 'talep şoku' yaratmadan başarılı olabilmesi için, uygulanacak vergi indirimlerinin temel mekanizması ve hedefi aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- Faktör piyasalarında çalışma ve yatırım isteklerini artırmak amacıyla, marjinal vergi oranlarının düşürülerek vergi takozunun (tax wedge) daraltılmasıCevap
- BHanehalkının harcanabilir gelirini doğrudan yükselterek toplam tüketim harcamalarını canlandırmak amacıyla, maktu vergilerde geniş çaplı indirimlere gidilmesi
- CFiyat artışlarını durdurabilmek önceliğiyle vergi indirimlerinden tamamen vazgeçilip, toplam talebi kısmaya yönelik olarak kamu yatırım ve transfer harcamalarının durdurulması
- DEkonomideki durgunluğu aşmak için vergi indirimleri yerine, çarpan mekanizmasını harekete geçirecek otonom kamu harcaması artışlarına ağırlık verilmesi
- EDoğrudan vergilerde yapılan indirimlerin bütçe açığı yaratmasını önlemek adına, kaybedilen kamu gelirlerinin üretim maliyetlerine yansıyacak dolaylı vergilerle telafi edilmesi
Cevap
Vergi indirimlerinin, faktör piyasalarında üretimi teşvik etmek için marjinal oranlar üzerinden yapılarak vergi takozunun daraltılmasını savunan seçenektir.
Stagflasyon, toplam arz eğrisinin sola kayması sonucu oluşan maliyet enflasyonu ve durgunluk sarmalıdır. Arz Yönlü İktisat teorisine göre, bu durumdan çıkışın yolu toplam arz eğrisini tekrar sağa kaydırmaktır. Bunun temel aracı, marjinal vergi oranlarının düşürülmesidir. Bu indirimlerin amacı talebi canlandırmak değil; işçi ve işveren üzerindeki vergi yükünü (vergi takozunu) azaltarak emek arzını, tasarrufları ve yatırımları teşvik etmektir. Vergi takozunun daralması üretim maliyetlerini düşürür ve ekonomiyi enflasyonist baskı yaratmadan büyüme patikasına sokar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisat ve Vergi Takozu (Tax Wedge)