Examkin

Soru

Zorluk: ZorMali Sürüklenme

Bir ülkede bütçe gerçekleşmelerinin değerlendirildiği bir komisyon toplantısında uzmanlar şu tespiti yapmıştır: 'Geçtiğimiz mali yıl içinde çalışanların brüt ücretlerine, fiyatlar genel düzeyindeki artış oranıyla birebir aynı oranda zam yapılmış ve kâğıt üzerinde gelir kaybının önüne geçilmiştir. Üstelik yasama organı tarafından gelir vergisi oranlarında herhangi bir artışa gidilmemiş veya yeni bir vergi ihdas edilmemiştir. Buna rağmen yılsonu verileri incelendiğinde, hanehalkının harcanabilir reel gelirinin azaldığı ve ekonomide hükümetin müdahalesi olmaksızın kendiliğinden bir talep daralması yaşandığı görülmektedir.'

Mevcut mali yapı dikkate alındığında; nominal gelirleri enflasyon oranında artmasına rağmen bireylerin reel gelirlerindeki bu düşüşü ve ortaya çıkan otomatik daraltıcı etkiyi açıklayan kavram ile bu durumun temel nedeni aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. Mali sürüklenme; enflasyonun etkisiyle yükselen nominal gelirlerin, bireyleri artan oranlı gelir vergisi tarifesinde daha üst dilimlere kaydırması sonucu ortalama vergi yükünün kendiliğinden artmasıCevap
  2. B
    İradi maliye politikası; makroekonomik istikrarı sağlamak amacıyla kanun koyucunun vergi matrahlarını genişleterek sistemdeki vergi hasılatını bilinçli olarak yükseltmesi
  3. C
    Parasal sürüklenme; nominal ücretlerdeki artışın işlem güdüsüyle para talebini artırması sonucunda faiz oranlarının yükselmesi ve özel tüketim harcamalarının dışlanması
  4. D
    Enflasyon vergisi; devletin senyoraj gelirlerini artırmak için yarattığı fiyat artışlarının, bireylerin ellerinde tuttukları nakit ankeslerin reel satın alma gücünü doğrudan doğruya aşındırması
  5. E
    Formül esnekliği; enflasyon oranının belirli bir yasal eşiği aşması durumunda, önceden kanunlaşmış olan ilave vergi kesintisi oranlarının herhangi bir yeni karara gerek kalmadan otomatik olarak devreye girmesi

Cevap

Doğru eşleştirme, enflasyon nedeniyle nominal gelirleri artan bireylerin artan oranlı tarifede üst dilimlere geçmesiyle vergi yüklerinin artmasını ifade eden mali sürüklenmedir.
Soruda verilen senaryoda, karar alıcılar (yasama organı) tarafından vergi oranlarında herhangi bir iradi (ihtiyari) değişiklik yapılmadığı açıkça belirtilmiştir. Bu durum, ortaya çıkan sonucun otomatik bir mekanizmaya dayandığını gösterir. Bireylerin brüt nominal gelirleri enflasyon oranında artırıldığında, satın alma güçleri vergi öncesi korunmuş gibi görünse de; artan oranlı gelir vergisi sistemlerinde bu yüksek nominal tutarlar, bireylerin daha üst vergi dilimlerine girmesine neden olur. Dilim kayması (bracket creep) olarak da bilinen bu süreçte, bireylerin ortalama vergi yükü kendiliğinden artar ve net (harcanabilir) reel gelirleri düşer. Sistemin ekonomik büyümeyi veya harcamaları yavaşlatıcı yönde gösterdiği bu otomatik daraltıcı etkiye 'mali sürüklenme' adı verilir. Doğru eşleştirme bu kavramı ve altında yatan vergi dilimi mekanizmasını tam olarak açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki temel kısıtları ve makroekonomik göstergeleri analiz etme.
Maaşlara enflasyon kadar zam yapıldığı (nominal gelir arttı, reel brüt gelir sabit), ancak vergi oranlarında yasal bir değişiklik yapılmamasına rağmen reel harcanabilir gelirin düştüğü belirlenir.
Hangi makroekonomik etkinin devrede olduğunu tespit edebilmek için.
2
Reel harcanabilir geliri düşüren otomatik mekanizmayı tanımlama.
Yasama organının müdahalesi (kanun değişikliği) olmadığı için bu iradi bir politika değildir. Otomatik işleyen bir vergi mekanizması söz konusudur.
Otomatik istikrar sağlayıcılar ile iradi maliye politikalarını birbirinden ayırmak.
3
Artan oranlı vergi sistemlerinde enflasyonun etkisini değerlendirme.
Artan oranlı tarifelerde enflasyon nedeniyle yükselen nominal gelirler, bireyleri daha yüksek vergi dilimlerine sokar. Ortalama vergi yükü artar ve reel harcanabilir gelir düşer. Bu olgu 'mali sürüklenme' (bracket creep) olarak tanımlanır.
Soruda tanımlanan 'gizli vergi artışı' etkisini literatürdeki doğru kavramla eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Mali Sürüklenme
Bu soruyu puanla

Konular

Mali Sürüklenme

Bu konudan daha fazla soru