Examkin

Soru

Zorluk: ZorBütçe Hakkı Kavramı ve Unsurları

Demokratik hukuk devletlerinde bütçe hakkı, sadece mali bir yetkilendirme değil, aynı zamanda halkın egemenliğinin bütçe süreci boyunca somutlaştığı dinamik bir denetim mekanizmasıdır. Bu hakkın; yetkilendirme, uygulama ve hesap verme aşamalarından oluşan bir döngü olduğu dikkate alındığında, bütçe hakkının unsurları arasındaki ilişki bağlamında aşağıdakilerden hangisi en isabetli tespittir?

  1. Bütçe kanunu ile verilen önceden iznin, mali yıl sonunda kesin hesap süreciyle denetlenerek onaylanması, bütçe hakkının demokratik bir hesap verme döngüsüne dönüşmesini ve yürütmenin siyasi sorumluluğunun tesis edilmesini sağlar.Cevap
  2. B
    Önceden izin ilkesi gereğince bütçe kanunlaştıktan sonra, yürütme organının harcamalar üzerindeki tasarruf yetkisi mutlak hale gelir ve bu yetkinin yasama tarafından geriye dönük denetlenmesi bütçe hakkının kapsamı dışındadır.
  3. C
    Bütçe hakkının 'yıllık olma' unsuru, yasama organının sadece o yılki gelir ve giderleri belirlemesini ifade ettiğinden, önceki dönemlere ait hesapların Kesin Hesap Kanunu ile tekrar görüşülmesi bu ilkeye aykırılık teşkil eder.
  4. D
    Kesin Hesap Kanunu'nun görüşülmesi ve kabul edilmesi, bütçe hakkının bir unsuru olmaktan ziyade, sadece Sayıştay tarafından yürütülen teknik ve yargısal bir dış denetim faaliyetinin sonucudur.
  5. E
    Bütçe hakkı, halkın temsilcileri vasıtasıyla sadece kamu gelirlerinin toplanmasına (vergilere) rıza gösterilmesini kapsar; kamu giderlerinin türü ve miktarı üzerindeki yetki tamamen yürütme organının teknik bir takdiridir.

Cevap

Bütçe kanunu ile verilen önceden iznin, mali yıl sonunda kesin hesap süreciyle denetlenerek onaylanması, bütçe hakkının demokratik bir hesap verme döngüsüne dönüşmesini ve yürütmenin siyasi sorumluluğunun tesis edilmesini sağlar.
Doğru ifade bütçe hakkının bütünsel doğasını açıklar. Yasama organının bütçe yılı başında verdiği 'önceden izin' (yasallık), mali yıl bittikten sonra 'Kesin Hesap Kanunu' ile denetlenmedikçe bütçe hakkı tam anlamıyla kullanılmış sayılmaz. Bu denetim, yürütmenin halkın temsilcilerine karşı hesap vermesini ve böylece demokratik siyasi sorumluluğun gerçekleşmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe hakkının tanımını ve kapsamını analiz et.
Bütçe hakkı, egemenliğin sahibi olan halkın, temsilcileri (yasama) aracılığıyla yürütmeye gelir toplama ve gider yapma yetkisi vermesi ve bunu denetlemesidir.
Sorunun temeli, bütçe hakkının sadece bir yetki mi yoksa bir döngü mü olduğunu anlamaktır.
2
Bütçe hakkının temel unsurlarını (önceden izin, yıllık olma, hesap verebilirlik) değerlendir.
Bütçe süreci 'önceden izin' ile başlar, 'uygulama' ile devam eder ve 'hesap verme' (Kesin Hesap) ile sonuçlanır.
Unsurlar arasındaki kronolojik ve mantıksal bağı kurmak için gereklidir.
3
Yetkilendirme ve denetim arasındaki demokratik ilişkiyi kur.
Kesin Hesap Kanunu, yasama organının yürütmeyi mali yönden ibra etmesi (aklaması) anlamına gelir ve bütçe hakkının tamamlayıcı unsurudur.
Siyasi sorumluluğun nasıl gerçekleştiğini saptamak cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Bütçe Hakkı Döngüsü ve Siyasi Sorumluluk

Daha Fazla Pratik

Bütçe hakkının tarihsel gelişiminde Magna Carta ve Bill of Rights gibi belgelerin 'vergi toplama izni'nden 'harcama denetimi'ne geçişteki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 50s
Bu soruyu puanla

Konular

Bütçe Hakkı Kavramı ve Unsurları

Bu konudan daha fazla soru