Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Tercihi ve Politik Karar Alma Modelleri

Kamu harcamalarının artışını geleneksel iktisat teorilerinin aksine, siyasi ve idari süreçlerdeki aktörlerin kendi faydalarını maksimize etme güdülerine dayandıran Kamu Tercihi Teorisi (Public Choice), devletin büyüme dinamiklerini çeşitli modellerle açıklar.

Bir ekonomide kamu maliyesi alanında şu üç temel durum tespit edilmiştir:
I. Hükümetin yeni yatırımları finanse etmek için cari vergileri artırmak yerine iç borçlanma yoluna gitmesi sonucunda, toplumun sunulan hizmetlerin maliyetini olduğundan daha düşük algılaması ve harcama talebini sürdürmesi.
II. Kamu idarelerinin başındaki karar alıcı memurların, statü ve etki alanlarını genişletmek amacıyla kurum bütçelerini toplumsal optimum seviyenin (marjinal sosyal fayda = marjinal sosyal maliyet) ötesinde büyütme eğiliminde olmaları.
III. Yasama organında, tek başına yeterli oyu alma ihtimali bulunmayan yöresel harcama programlarının, farklı bölgelerin temsilcileri arasındaki karşılıklı destek taahhütleri sayesinde toplu halde onaylanması.

Yukarıda ifade edilen durumlar, Kamu Tercihi Teorisinin ve ilgili politik karar alma modellerinin hangi kavramlarıyla sırasıyla ifade edilmektedir?

  1. A
    Peacock-Wiseman Sıçrama Tezi – Niskanen Bürokrasi Modeli – Ortanca Seçmen Teoremi
  2. B
    Niskanen Bürokrasi Modeli – Mali Yanılsama – Rant Kollama (Rent-Seeking)
  3. Mali Yanılsama – Niskanen Bürokrasi Modeli – Oy Ticareti (Logrolling)Cevap
  4. D
    Wagner Kanunu – Mali Yanılsama – Oy Ticareti (Logrolling)
  5. E
    Mali Yanılsama – Baumol Hastalığı – Ortanca Seçmen Teoremi

Cevap

Verilen durumların doğru sıralaması Mali Yanılsama, Niskanen Bürokrasi Modeli ve Oy Ticareti (Logrolling) kavramlarını içermektedir.
Öncüller incelendiğinde; I. durumda vergi yerine iç borçlanmaya gidilmesi sonucunda seçmende hizmetin maliyetinin düşük algılanması, Puviani'nin öne sürdüğü Mali Yanılsama (Fiscal Illusion) olgusudur. II. durumda kamu idarecilerinin maaş, güç ve itibar gibi kişisel faydalarını artırmak adına kurum bütçesini, toplumun marjinal fayda ve maliyetinin eşitlendiği optimal noktanın ötesine taşıması, Niskanen'in Bürokrasi Modeli'nin özünü oluşturur. III. durumda vekillerin yerel projelerini geçirebilmek için karşılıklı oylama taahhüdünde bulunmaları, yani 'al gülüm ver gülüm' taktiği, literatürde Oy Ticareti (Logrolling) olarak adlandırılır. Bu nedenle öncülleri en doğru şekilde tanımlayan sıralama Mali Yanılsama, Niskanen Bürokrasi Modeli ve Oy Ticaretidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülde yer alan finansman kararı ve toplum algısının analiz edilmesi.
Devletin borçlanma yoluna giderek toplumdaki vergi yükü hissini azaltması ve kamu harcamalarının olduğundan ucuz algılanması sonucuna ulaşılır.
Seçmenlerin hizmetlerin gerçek maliyetini eksik algılaması kavramı, Amilcare Puviani tarafından literatüre kazandırılan 'Mali Yanılsama' (Fiscal Illusion) ile ifade edilir.
2
İkinci öncülde yer alan karar alıcı memurların bütçe davranışlarının analiz edilmesi.
Üst düzey bürokratların kendi faydalarını (maaş, prestij, güç) maksimize etmek için kurum bütçelerini optimum sosyal seviyenin ötesinde genişlettikleri tespit edilir.
Bürokratların bütçe maksimizasyonu motivasyonu, Kamu Tercihi Teorisi içinde William Niskanen'in geliştirdiği 'Niskanen Bürokrasi Modeli'nin temelini oluşturur.
3
Üçüncü öncülde meclis oylamalarındaki karşılıklı uzlaşma durumunun analiz edilmesi.
Kendi başına yasa çıkaracak çoğunluğu bulamayan temsilcilerin 'sen benim projemi destekle, ben de seninkini destekleyeyim' anlayışıyla hareket ettiği saptanır.
Politikacıların veya seçilmiş temsilcilerin meclisten geçmesini istedikleri projelere destek bulmak amacıyla oylarını takas etmeleri mekanizması 'Oy Ticareti' (Logrolling) olarak tanımlanır.

Anahtar Kavram

Kamu Tercihi Teorisi ve Politik Karar Alma Modellerindeki Temel Kavramlar
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Tercihi ve Politik Karar Alma Modelleri

Bu konudan daha fazla soru