Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTransfer Harcamalarının Alt Türleri

Merkezi yönetim bütçesinden aynı mali yıl içerisinde gerçekleştirilen aşağıdaki ödemeleri göz önüne alınız:

I. Dar gelirli vatandaşlara yapılan karşılıksız ısınma ve barınma yardımları
II. Kamuya ait bir işletmenin yasal olarak uygulamak zorunda olduğu düşük tarife kaynaklı görev zararının Hazine tarafından karşılanması
III. İhracat ve üretim kapasitesini artırma şartıyla özel sektör firmalarına verilen makine-teçhizat hibe destekleri
IV. Bir büyükşehir belediyesinin hafif raylı sistem projesinin finansmanı için merkezi yönetim bütçesinden aktarılan proje destek ödeneği
V. Devlet iç borçlanma senetlerinin (DİBS) itfa dönemlerinde yatırımcılara ödenen faiz tutarları

Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırması ve transfer harcamalarının alt türleri bağlamında, yukarıdaki harcama kalemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    II numaralı görev zararı ödemeleri ile IV numaralı ödenek aktarımı, analitik bütçe sisteminin ekonomik sınıflandırmasında doğrudan devletin varlık stokunu artıran "sermaye (yatırım) harcamaları" ana kalemi altında izlenir.
  2. B
    III numaralı hibe desteği, firmaların ihracat veya üretim kapasitelerini artırma şartına bağlı olarak verildiğinden nitelik değiştirerek karşılıklı (quid pro quo) bir "gerçek harcama" statüsüne dönüşür.
  3. IV numaralı işlem; kaynağı tahsis eden merkezi yönetim açısından karşılıksız bir "sermaye transferi" niteliğindeyken, kaynağı kullanıp projeyi gerçekleştiren mahalli idare açısından bir "gerçek (sermaye/yatırım) harcama"dır.Cevap
  4. D
    V numaralı faiz ödemeleri, borçlanılan anaparanın zaman değeri karşılığında yatırımcılara yapıldığından, Rozenberg'in sınıflandırmasına göre milli geliri doğrudan artıran "gerçek (reel)" harcamalar grubunda değerlendirilir.
  5. E
    IV numaralı ödemeyi alarak harcayan büyükşehir belediyesinin faaliyetleri "dar anlamda kamu harcamaları" kapsamında değerlendirilirken, Hazine'nin gerçekleştirdiği I numaralı aktarımlar "geniş anlamda kamu harcaması"dır.

Cevap

IV numaralı aktarım işleminin merkezi yönetim için sermaye transferi, mahalli idare için gerçek (sermaye) harcama niteliği taşıdığını belirten ifadedir.
Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırmasında, bir idarenin başka bir idareye veya kuruma yatırım yapması amacıyla aktardığı nakdi fonlar, kaynağı aktaran idare için piyasadan doğrudan mal veya hizmet satın alımı içermediğinden 'sermaye transferi' niteliğindedir. Ancak bu fonu teslim alan mahalli idare, kaynağı kullanarak doğrudan bir fiziki altyapı projesi (raylı sistem) inşa ettirdiğinde piyasadan reel faktör ve hizmet satın aldığı için, bu durum mahalli idare bütçesinde 'gerçek (reel) sermaye harcaması' olarak işlem görür. Bu ikili perspektif maliye teorisinin temel ayırımlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerde verilen harcama kalemlerinin teorik ve analitik sınıflandırmadaki yerlerini tespit etmek.
I = Sosyal Transfer, II = Ekonomik Transfer (Cari nitelikli Görev Zararı), III = Ekonomik Transfer (Sermaye Hibesi), IV = Mali/Sermaye Transferi, V = Mali/Cari Transfer (Faiz).
Seçeneklerdeki iddiaları değerlendirebilmek için her bir harcamanın iktisadi etkisinin ve karşılık (quid pro quo) durumunun netleştirilmesi zorunludur.
2
Kurumlar arası (merkezi yönetimden mahalli idareye) yapılan mali yardımların (IV numaralı öncül) ikili karakterini analiz etmek.
Fon sağlayan merkezi yönetim, piyasadan doğrudan bir altyapı inşası (mal/hizmet) satın almamaktadır; dolayısıyla bu işlem onun için karşılıksız bir 'sermaye transferi'dir. Buna karşın, fonu alan mahalli idare bu parayla müteahhitlere ödeme yaparak fiziki bir yatırım gerçekleştirdiği için, belediye açısından işlem 'gerçek sermaye harcaması'na dönüşür.
Analitik bütçe sisteminde ve maliye teorisinde, kaynağı veren ile kullanan idarenin işlevsel farklılığının tespit edilmesi.
3
Seçeneklerdeki çeldirici kavram hatalarını elemek.
Görev zararını sermaye yatırımı sayan, şartlı teşvikleri gerçek harcama zanneden, faiz ödemelerini Rozenberg'e göre reel harcama kabul eden ve dar/geniş anlam kamu harcaması kavramlarını ters yüz eden ifadeler elenerek doğru seçeneğe ulaşılır.
Maliye teorisindeki kavram kargaşalarından (misconception) arındırılmış kesin doğru yargıyı bulmak.

Anahtar Kavram

Transfer Harcamalarının Alt Türleri ve Kurumlar Arası Aktarımlar
Bu soruyu puanla

Konular

Transfer Harcamalarının Alt Türleri

Bu konudan daha fazla soru