Kamu borçlarının itfası (ödenmesi) amacıyla oluşturulan amortisman sandıkları; hukuki nitelikleri, kuruluş amaçları ve işleyiş mekanizmaları bakımından farklı türlere ayrılmaktadır. Bu bağlamda, borçlanma şartnamesinde açık bir hüküm olarak yer alan akdi (mecburi) amortisman sandıkları ile devletin kendi inisiyatifiyle oluşturduğu iradi (isteğe bağlı) amortisman sandıkları arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Akdi amortisman sandıkları, borçlanma anında yatırımcıya sunulan hukuki bir güvence niteliği taşırken; iradi amortisman sandıkları, ikincil piyasada tahvil fiyatlarının düşmesini engellemek ve fiyat istikrarını sağlamak amacıyla kullanılan bir müdahale aracıdır.Cevap
- BAkdi amortisman sandıkları sadece bütçe fazlası verildiği dönemlerde borç itfası yapma zorunluluğu getirirken; iradi amortisman sandıkları bütçe açığı durumunda dahi borçların otomatik olarak silinmesini sağlar.
- Cİradi amortisman sandıkları, Dr. Richard Price'ın bileşik faiz kuramına dayalı 'otomatik' bir işleyişe sahipken; akdi amortisman sandıkları sadece vadesi gelmiş borçların tahkimi (konsolidasyonu) amacıyla kurulur.
- DAkdi amortisman sandıkları devletin kredi itibarını zayıflatan bir unsur olarak kabul edilirken; iradi amortisman sandıkları yüksek enflasyon dönemlerinde borç yükünün reel değerini gizli bir şekilde azaltmak (zımni itfa) için kullanılır.
- Eİradi amortisman sandıkları dış borçlanmada uluslararası kuruluşların zorunlu tuttuğu bir yöntemdir; akdi amortisman sandıkları ise sadece kısa vadeli (dalgalı) borçların uzun vadeli (konsolide) borçlara dönüştürülmesinde kullanılır.
Cevap
Akdi amortisman sandıkları yatırımcıya hukuki güvence sunarken, iradi amortisman sandıkları piyasa fiyat istikrarı için kullanılan iktisadi bir araçtır.
Akdi amortisman sandıkları, borçlanma şartnamesinde yer aldığı için devlet için hukuki bir zorunluluktur ve yatırımcılara anapara itfası konusunda ek bir güvence sunar. İradi amortisman sandıkları ise devletin tamamen kendi takdiriyle, özellikle ikincil piyasada devlet tahvillerinin fiyat istikrarını korumak ve yatırımcıyı zarardan koruyarak devletin kredi itibarını sürdürmek amacıyla kullandığı esnek bir politika aracıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Akdi ve İradi Amortisman Sandıkları Arasındaki Nitelik Farkı