Çağdaş kamu maliyesi yaklaşımlarından biri olan ve literatürde 'Baumol Hastalığı' (Dengesiz Büyüme Modeli) olarak bilinen teoriye göre, devletin sunduğu hizmetlerin birim maliyetlerinin zaman içinde sürekli artış göstermesinin temelinde yatan ekonomik dinamik aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Özel kesimde verimlilik artışlarına bağlı olarak yükselen ücretlerin, emek-yoğun çalışan ve verimlilik artışı sağlanamayan kamu kesimini de eş anlı olarak ücret artışına zorlamasıCevap
- BEkonomik kalkınma ve sanayileşme sürecinde karmaşıklaşan toplumsal ilişkilerin, devletin idari ve hukuki fonksiyonlarını sürekli olarak genişletmesi
- CSavaş, buhran veya afet gibi toplumsal sarsıntı dönemlerinde vatandaşların artan vergi yükünü kabullenmesiyle kamu harcamalarının kalıcı olarak yeni bir seviyeye sıçraması
- DParanın satın alma gücündeki düşüş ve coğrafi sınırların genişlemesi gibi unsurların, hizmetin niteliğinde hiçbir iyileşme yaratmadan bütçe rakamlarını nominal olarak büyütmesi
- EKalkınmanın başlangıç aşamalarındaki yoğun fiziksel altyapı yatırımlarının, olgunluk aşamasında yerini oransal olarak sosyal güvenlik ve refah transferlerine bırakması
Cevap
Özel kesimde verimlilik artışlarına bağlı olarak yükselen ücretlerin, emek-yoğun çalışan ve verimlilik artışı sağlanamayan kamu kesimini de eş anlı olarak ücret artışına zorlaması
Baumol Hastalığı, kamu harcamalarındaki artışı makroekonomik bir asimetri ile açıklar. Özel sektör (özellikle imalat sanayisi) teknoloji ve sermaye birikimi sayesinde işgücü verimliliğini sürekli artırır ve bu durum ücretlere yansır. Devletin sunduğu hizmetler (eğitim, sağlık, güvenlik, adalet) ise ağırlıklı olarak 'emek-yoğun'dur ve emeğin kendisi hizmetin ayrılmaz bir parçası olduğu için verimlilik artışı sağlamak çok zordur (bir öğretmenin sınıfta daha hızlı ders anlatarak verimliliği artıramaması gibi). Ücret hadlerinin sektörler arası eşitlenme eğilimi nedeniyle, devlet özel sektörle rekabet edebilmek için memur maaşlarını artırmak zorunda kalır. Verimlilik artışı olmadan gerçekleşen bu zorunlu ücret artışları, kamu hizmetlerinin birim maliyetini sürekli yükselterek kamu harcamalarının gayrisafi yurtiçi hasıla içindeki payını artırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Baumol Hastalığı (Dengesiz Büyüme Modeli) ve Sektörel Verimlilik Farkları