Bir ekonomide, enerji ve temel hammadde fiyatlarında yaşanan ani artışlar şeklindeki negatif arz şoklarının tetiklediği maliyet enflasyonu ile reel üretim hacmindeki durgunluk eş zamanlı olarak gözlemlenmektedir. Politika yapıcılar, bu makroekonomik açmazı çözmek amacıyla işgücü piyasalarındaki 'vergi takozunu' (tax wedge) daraltmaya odaklanan Arz Yönlü bir maliye politikası paketi yürürlüğe koymayı planlamaktadır.
Buna göre, uygulanacak vergi takozu indiriminin enflasyonist baskıları daha da şiddetlendirmeden stagflasyonu tasfiye edebilmesi için, Arz Yönlü İktisat teorisi bağlamında gerçekleşmesi beklenen temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- Marjinal vergi oranlarındaki düşüşün yaratacağı ikame etkisinin gelir etkisinden daha güçlü çalışmasıyla, işgücü arzının ve üretim kapasitesinin genişlemesiCevap
- BVergi indirimlerinin hanehalkı harcanabilir gelirini artırarak kısa dönemde efektif talep hacmini ve toplam harcamaları doğrudan canlandırması
- CPolitika yapıcıların Phillips Eğrisi üzerindeki değiş-tokuş ilişkisini kabul ederek, fiyat istikrarı hedefinden geçici olarak feragat edip tam istihdamı öncelemesi
- DAzalan vergi gelirlerinin yaratacağı bütçe açığının otonom kamu yatırımlarıyla kompanse edilip, harcama çarpanı mekanizmasının devreye sokulması
- EEkonominin yalnızca durgunluk değil, mutlak bir küçülme içinde olduğu varsayımıyla, vergi indirimlerinin yerine doğrudan batık sektörlere yönelik kurtarma paketlerinin ikame edilmesi
Cevap
Doğru yanıt, marjinal vergi oranlarındaki düşüşün yaratacağı ikame etkisinin gelir etkisine ağır basmasıyla işgücü arzının artacağını ifade eden seçenektir.
Arz yönlü iktisat politikalarının stagflasyonla mücadeledeki temel mantığı, makroekonomik dengeyi Toplam Arz (AS) eğrisini sağa kaydırarak sağlamaktır. İşgücü üzerindeki vergi takozunun (örneğin gelir vergisi oranlarının ve sosyal güvenlik kesintilerinin) daraltılması, çalışanların net ücretini artırır. Mikroekonomik işgücü arzı teorisine göre bu durum iki etki yaratır: Gelir etkisi (kişinin zenginleşip daha fazla boş zaman talep etmesi) ve İkame etkisi (boş zamanın fırsat maliyetinin artması nedeniyle kişinin çalışmayı boş zamana ikame etmesi). Arz Yönlü teorinin başarılı olup üretimi artırabilmesi ve birim maliyetleri düşürerek enflasyonu kırabilmesi için kesinlikle ikame etkisinin gelir etkisinden daha büyük olması ve işgücü arz eğrisinin genişlemesi gerekmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü Maliye Politikası ve Vergi Takozu (İkame vs. Gelir Etkisi)