Examkin

Soru

Zorluk: ZorBorçlanmanın Gelir Dağılımına Etkisi

Bir ülkede, artan kamu harcamalarının finansmanı için yüksek reel faizli iç borçlanma yoluna gidilmiş ve ilerleyen süreçte bu borçların anapara ve faiz ödemelerinden oluşan borç servisini karşılamak amacıyla, tüketim üzerinden alınan dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki ağırlığı belirgin şekilde artırılmıştır.

Bu maliye politikası uygulamasının sosyoekonomik yapıda yaratacağı en muhtemel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Düşük gelirli kesimlerden yüksek gelirli rantiye sınıfına doğru bir servet transferi yaşanması ve artan borç yükünün gelecek nesillere yansıtılmasıyla gelir dağılımındaki adaletsizliğin derinleşmesi.Cevap
  2. B
    Kamu fonlarının tahvil piyasası aracılığıyla özel kesimden devlete aktarılması sonucunda, piyasadaki kaynak dağılımı etkinliğinin artması ve yatırımların teşvik edilmesi.
  3. C
    Dolaylı vergilerin tabana yayılmış yapısı sayesinde, artan borç servisi maliyetinin tüm gelir gruplarına ödeme güçleri oranında dağıtılarak dikey adaletin sağlanması.
  4. D
    İç borçlanma senetlerinin risksiz getiri sunması nedeniyle küçük tasarruf sahiplerinin teşvik edilmesi ve faiz gelirlerinin tabana yayılarak kişisel gelir dağılımının iyileşmesi.
  5. E
    Borçlanma ile finanse edilen kamu harcamalarının çarpan etkisi yaratarak toplam talebi artırması ve bu sayede alt gelir gruplarında istihdam artışı sağlayarak yoksulluğu azaltması.

Cevap

Düşük gelirli kesimlerden yüksek gelirli rantiye sınıfına doğru bir servet transferi yaşanması ve artan borç yükünün gelecek nesillere yansıtılmasıyla gelir dağılımındaki adaletsizliğin derinleşmesi.
Verilen mali senaryoda devletin yüksek reel faizle borçlanması, devlet iç borçlanma senedi (DİBS) satın alabilen yüksek gelirli rantiye sınıfına bütçeden ciddi bir fon transferi yapılacağı anlamına gelir. Bu borcun geri ödemesinin (borç servisi) tüketim üzerinden alınan dolaylı vergilerle yapılması, vergi yükünün marjinal tüketim eğilimi yüksek olan düşük gelirli kesimlere yıkıldığını gösterir. Sonuç olarak, bütçe mekanizması aracılığıyla yoksul kesimden toplanan vergiler zengin kesime risksiz faiz geliri olarak ödenir. Borcun vade yapısı nedeniyle bu mali yükün faturası gelecek nesillere de aktarılarak eşitsizlik kalıcı hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
İç borçlanma senetlerini (DİBS) satın alan kesimin sosyoekonomik profilinin belirlenmesi.
Devlet tahvilleri ve hazine bonoları genellikle tasarruf fazlası olan yüksek gelirli kesimler (rantiye sınıfı) ve kurumsal yatırımcılar tarafından satın alınır.
Yüksek reel faiz, ellerinde atıl fon bulunduran zengin kesimlere risksiz ve yüksek bir getiri imkânı sağlar.
2
Borç servisinin (anapara ve faiz ödemelerinin) finansman kaynağının analiz edilmesi.
Senaryoda borç servisinin, tüketim üzerinden alınan dolaylı vergilerle finanse edildiği açıkça belirtilmiştir.
Devletin borç yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için ek vergi gelirlerine ihtiyacı vardır.
3
Dolaylı vergilerin farklı gelir grupları üzerindeki net yükünün değerlendirilmesi.
Dolaylı vergiler regresif (tersine artan) bir etkiye sahiptir; düşük gelirli kesimlerin gelirleri içindeki mecburi tüketim payı daha yüksek olduğundan, vergi yükünün çok büyük bir kısmı bu kesimin omuzlarında kalır.
Düşük gelirli bir bireyin gelirinin tamamına yakını harcamaya gittiği için, dolaylı vergi yükü oransal olarak daha ağırdır.
4
Sürecin toplam dağılımsal ve nesiller arası etkisinin sentezlenmesi.
Düşük gelirli kesimlerin tükettikçe ödediği dolaylı vergiler, devlet bütçesi aracılığıyla yüksek gelirli tahvil sahiplerine faiz geliri olarak aktarılır. Aynı zamanda uzun vadeli borçlanma, ödeme yükümlülüğünü geleceğe taşıyarak gelecek nesillerin vergi yükünü de artırır.
Bu çift yönlü mekanizma (düşük gelirliden zengine ve bugünden yarına kaynak transferi), ülkedeki gelir ve servet dağılımındaki adaletsizliği yapısal olarak bozar.

Anahtar Kavram

İç Borçlanmanın Gelir Dağılımına ve Nesiller Arası Yüke Etkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Borçlanmanın Gelir Dağılımına Etkisi

Bu konudan daha fazla soru