Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan uzun vadeli bütçe gerçekleşme raporunu inceleyen bir araştırmacı, kamu harcamalarının toplam hacminde rakamsal olarak çok büyük bir artış yaşandığını tespit etmiştir. Ancak araştırmacı, raporunun sonuç bölümünde bu yükselişin devletin topluma sunduğu kamu mal ve hizmetlerinin miktarında, kalitesinde veya çeşitliliğinde fiili bir genişleme yaratmadığını vurgulamıştır. Buna göre, araştırmacının tespit ettiği bu tabloya (görünüşte artışa) aşağıdakilerden hangisinin yol açtığı söylenebilir?
- Kamu idarelerinin bütçeleme sisteminde safi hasıla usulünden gayrisafi hasıla usulüne geçilmesiCevap
- BHızlı kentleşme ve sanayileşme süreçlerinin yeni altyapı ve güvenlik yatırımlarına duyulan ihtiyacı artırması
- CDemokratikleşme eğilimlerine bağlı olarak sosyal devlet anlayışının ve gelir dağılımını düzeltici transfer harcamalarının genişlemesi
- DSavunma ve güvenlik alanında yaşanan teknolojik gelişmelerin, eskimiş teçhizat yerine daha yüksek maliyetli donanımların alımını zorunlu kılması
- EDevletin piyasa ekonomisindeki yapısal aksaklıkları gidermek amacıyla regülasyon ve müdahale alanlarını genişletmesi
Cevap
Kamu idarelerinin bütçeleme sisteminde safi hasıla usulünden gayrisafi hasıla usulüne geçilmesi
Sorudaki metin, açıkça 'Görünüşte Artış' kavramını tanımlamaktadır. Görünüşte artış; paranın satın alma gücünün düşmesi (enflasyon), ayni ekonomiden nakdi ekonomiye geçiş, ülke sınırlarının (ve nüfusun) büyümesi ile bütçe usullerinin değişmesi (safi usulden gayrisafi usule geçiş) gibi nedenlerle ortaya çıkar. Safi usulde gelirlerden giderler düşülerek net rakam bütçeye yazılırken, gayrisafi usulde hem gelirler hem de giderler tüm tutarlarıyla bütçeye kaydedilir. Bu yöntemsel değişiklik, devletin sunduğu hizmet miktarında hiçbir artış olmamasına rağmen bütçe harcamalarının rakamsal olarak aniden büyümesine (görünüşte artışa) neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu harcamalarının görünüşte ve gerçek artış nedenleri arasındaki farklar.