Soru

Zorluk: ZorGörünüşte Artış Nedenleri

Bir makroekonomik analiz raporunda, 'X ülkesinde son on yıllık dönemde merkezi yönetim bütçe harcamaları rakamsal olarak %150 büyümesine rağmen, devletin vatandaşlarına sunduğu nihai mal ve hizmetlerin hacminde, kalitesinde veya kişi başına düşen miktarında herhangi bir fiili genişleme yaşanmamıştır.' tespiti yer almaktadır.

Kamu maliyesi teorisine göre, raporda bahsedilen bu durumu (görünüşte artışı) yaratan etkenler arasında aşağıdakilerden hangisinin bulunması beklenemez?

  1. A
    Bütçe hazırlık ve uygulama süreçlerinde safi (net) bütçe usulünden vazgeçilerek gayrisafi (brüt) bütçe usulüne geçilmesi
  2. B
    Kamu görevlilerine sunulan ayni imkânların (lojman, tayın vb.) kaldırılarak bu hakların tamamının nakdi ödemeye (maaş zammına) dönüştürülmesi
  3. Kırsal kesimden büyük şehirlere yönelik yoğun göç dalgaları sonucunda metropollerdeki altyapı, güvenlik ve ulaşım yatırımlarının artırılmasıCevap
  4. D
    Ulusal paranın satın alma gücünde yaşanan istikrarlı düşüş nedeniyle kamu mal ve hizmet alım maliyetlerinin nominal olarak sürekli yükselmesi
  5. E
    Ülke sınırlarının genişlemesine ve toplam nüfusun artmasına bağlı olarak kamu idaresinin hizmet ağını aynı standartta yeni bölgelere yayması

Cevap

Kırsal kesimden büyük şehirlere yönelik yoğun göç dalgaları sonucunda metropollerdeki altyapı, güvenlik ve ulaşım yatırımlarının artırılması
Doğru cevap, kentsel altyapı ve güvenlik yatırımlarının artırılmasını ifade eden seçenektir. Kırsaldan kente göç ve kentleşme olgusu, devleti daha önce sunmadığı veya daha düşük yoğunlukta sunduğu hizmetleri (yeni yol ağları, metro, büyük ölçekli kanalizasyon, yoğun güvenlik vb.) üretmek zorunda bırakır. Bu durum, devletin sunduğu hizmetlerin fiziksel hacminde ve çeşitliliğinde fiili bir genişleme yarattığı için maliye biliminde 'gerçek artış' nedeni olarak sınıflandırılır. Soru kökünde hizmet hacminde artış yaratmayan, yani 'görünüşte artış' nedenleri sorulup hangisinin bu gruba girmediği (beklenemez olduğu) istendiği için bu etken doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki durumu analiz etme (hacim ve kalitede artış olmadan yaşanan harcama büyümesi)
Bu durum, maliye literatüründe 'Görünüşte Artış' olarak tanımlanır.
Gerçek artış ile görünüşte artış ayrımının temel kriteri, sunulan hizmetin miktarında veya kalitesindeki fiili (reel) değişimdir.
2
Seçeneklerdeki makroekonomik ve idari etkenlerin gerçek mi yoksa görünüşte mi artış yarattığını belirleme
Safi usulden gayrisafi bütçeye geçiş, ayni ödemeden nakdi ödemeye geçiş, enflasyon ve nüfus/sınır büyümesi görünüşte artış nedenleridir.
Bu dört unsur devletin sunduğu reel hizmet yükünü veya kalitesini artırmaz, sadece muhasebesel ve nominal harcama rakamlarını yükseltir.
3
Göç ve kentleşme olgusunu değerlendirme
Kentleşme, devleti yeni altyapı, ulaşım ağları ve güvenlik hizmetleri gibi ilave yatırımlar yapmaya mecbur bırakır.
Bu durum yeni ve fiziki bir hizmet genişlemesi yarattığı için görünüşte değil, 'Gerçek Artış' nedenleri arasında yer alır.

Anahtar Kavram

Kamu Harcamalarında Görünüşte ve Gerçek Artış Nedenleri
Bu soruyu puanla