Soru

Zorluk: Çok zorArz ve Talep Esnekliklerinin Yansımaya Etkisi

Tam rekabet piyasasında işlem gören bir malın talep esnekliği katsayısının (ede_d), arz esnekliği katsayısının (ese_s) tam olarak üç katı büyüklüğünde olduğu bilinmektedir (ed=3ese_d = 3 \cdot e_s). Hükümetin bu malın satışı üzerine birim başına maktu bir vergi ihdas etmesi durumunda, vergi yükünün paylaşımı ve yansıması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Vergi yükünün %75'i tüketici tarafından, %25'i üretici tarafından üstlenilir.
  2. B
    Esneklik farkı nedeniyle verginin tamamı arzı daha inelastik olan üreticiye yansıtılır.
  3. Vergi yükünün 1/41/4'ü tüketiciye yansırken, 3/43/4'ü üretici üzerinde kalır.Cevap
  4. D
    Talep esnekliği arz esnekliğinden yüksek olduğu için verginin tamamı tüketiciye yansıtılır.
  5. E
    Vergi yükü, esneklik katsayılarının aritmetik ortalamasına göre piyasa tarafları arasında eşit olarak paylaştırılır.

Cevap

Vergi yükünün dörtte biri tüketiciye yansırken, dörtte üçü üretici tarafından karşılanır.
Vergi yansıması teorisine göre, verginin ne kadarının tüketiciye (ileri yansıma) ne kadarının üreticiye (geri yansıma) kalacağı esneklik katsayılarına bağlıdır. Tüketici payı eses+ed\frac{e_s}{e_s+e_d} formülüyle bulunur. Burada ed=3ese_d = 3e_s olduğu için pay 14\frac{1}{4} çıkmaktadır. Dolayısıyla yükün %25'i tüketiciye, %75'i (3/43/4) üreticiye kalmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Esneklikler arasındaki ilişkinin tanımlanması
ed=3ese_d = 3 \cdot e_s
Soruda talebin arzdan üç kat daha esnek olduğu belirtilmiştir.
2
Tüketiciye yansıyan vergi payı formülünün uygulanması
Tüketici Payı =eses+ed= \frac{e_s}{e_s + e_d}
Vergi yükünün tüketici üzerindeki oranı, arz esnekliğinin toplam esnekliğe oranına eşittir.
3
Değerlerin formülde yerine konulması
eses+3es=es4es=14\frac{e_s}{e_s + 3e_s} = \frac{e_s}{4e_s} = \frac{1}{4}
ede_d yerine 3es3e_s yazılarak oransal dağılım hesaplanır.
4
Üreticinin taşıdığı yükün hesaplanması
11/4=3/41 - 1/4 = 3/4
Toplam vergi yükünün kalan kısmı üretici üzerinde kalır.

Anahtar Kavram

Vergi yükünün dağılımı, piyasa taraflarının fiyat esneklikleri ile ters orantılıdır; yani esnekliği düşük olan taraf vergiden daha zor kaçınacağı için daha fazla yük taşır.
Bu soruyu puanla