Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDevletin Kaynak Tahsisi (Allocation) Fonksiyonu

Musgrave’in maliye fonksiyonları tasnifinde 'kaynak tahsisi' (allocation) fonksiyonu, piyasa başarısızlıklarını gidermeyi ve Pareto etkinliğe ulaşmayı hedefler. Doğal tekel durumunda, ölçek ekonomileri nedeniyle azalan maliyet yapısı piyasanın tek başına etkinliği sağlayamamasına neden olur. Bu durumda devletin, toplumsal refahı maksimize etmek için 'marjinal maliyet fiyatlaması' (P=MCP = MC) kuralını dayatması ve işletmenin bu nedenle uğradığı finansal zararı genel bütçe kaynaklarından karşılaması söz konusu olabilir.

Bu politika tercihi bütünsel olarak ele alındığında, 'kaynak tahsisi' (allocation) fonksiyonu perspektifinden bu müdahalenin temel teorik amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Fiyatın marjinal maliyete eşitlenmesiyle marjinal sosyal fayda ile marjinal sosyal maliyet dengesinin sağlanması ve eksik üretimden kaynaklanan 'refah kaybının' (deadweight loss) ortadan kaldırılmasıCevap
  2. B
    Hizmet bedelinin düşürülmesi yoluyla gelirin tüketiciler lehine yeniden dağıtılması ve toplumda dikey adaletin güçlendirilmesi
  3. C
    Piyasada monopol gücünün sınırlanmasıyla genel fiyat düzeyindeki artışların kontrol altına alınması ve iktisadi istikrarın desteklenmesi
  4. D
    İşletmenin 'ortalama maliyet fiyatlaması' (P=ACP = AC) yapmasının sağlanarak bütçe üzerindeki mali yükün minimize edilmesi ve işletmenin başabaş noktasında çalıştırılması
  5. E
    Kamu harcamaları kanalıyla sektörel üretimin teşvik edilmesi ve ekonomideki atıl kapasitenin tam istihdam seviyesine çekilmesi

Cevap

Fiyatın marjinal maliyete eşitlenmesiyle marjinal sosyal fayda ile marjinal sosyal maliyet dengesinin sağlanması ve eksik üretimden kaynaklanan 'refah kaybının' (deadweight loss) ortadan kaldırılması
Kaynak tahsisi fonksiyonu tamamen 'verimlilik' ve 'etkinlik' (efficiency) odaklıdır. Doğal tekel gibi piyasa başarısızlıklarında, piyasa fiyatı marjinal maliyetin üzerinde belirleme eğilimindedir, bu da toplumun tüketmek istediğinden daha az üretilmesine (refah kaybına) yol açar. Devletin P=MCP = MC kuralını zorunlu kılması, marjinal toplumsal faydayı marjinal toplumsal maliyete eşitleyerek bu kaybı giderir. Bu durum işletme için zarar doğursa da, tahsis fonksiyonu perspektifinden bakıldığında amaç bütçe dengesi veya sosyal adalet değil, kaynakların en verimli (etkin) şekilde kullanımını sağlamaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğal tekelin maliyet yapısını analiz et
Doğal tekellerde ölçek ekonomileri nedeniyle ortalama maliyet (ACAC) sürekli düşer ve marjinal maliyet (MCMC) daima ACAC'nin altındadır (MC<ACMC < AC).
Bu yapı, piyasada tek bir firmanın üretim yapmasının en düşük maliyetli seçenek olduğunu ancak piyasa gücü nedeniyle eksik üretim riski taşıdığını gösterir.
2
Pareto etkinlik koşulunu uygula
Kaynak tahsisinde etkinlik için fiyatın marjinal maliyete eşit olması (P=MCP = MC) gerekir.
Tüketicinin ödemeye razı olduğu bedel (fayda), üretimin ek maliyetine eşitlendiğinde toplumsal artık maksimize edilir.
3
Finansal sonucu ve devlet müdahalesini değerlendir
MC<ACMC < AC olduğu için P=MCP = MC kuralında işletme her birim için zarar eder. Bu zarar bütçeden karşılanmalıdır.
Devlet, bütçeden kaynak aktararak işletmenin zararına katlanır ancak bu sayede piyasayı tam rekabet etkinliğine (P=MCP = MC) ulaştırarak 'refah kaybını' (deadweight loss) önler.

Anahtar Kavram

Allocation (Tahsis) Fonksiyonu ve Pareto Etkinliği
Bu soruyu puanla

Konular

Devletin Kaynak Tahsisi (Allocation) Fonksiyonu