Examkin

Soru

Zorluk: ZorSağlandığı Para Cinsine Göre Kamu Borçları

Kamu borçlarının sınıflandırılmasında kullanılan 'sağlandığı para cinsi' ölçütüne göre; ulusal para birimi üzerinden ihraç edilen borçlar iç borç, yabancı ülke paraları (döviz) üzerinden ihraç edilen borçlar ise dış borç olarak kabul edilmektedir. Ancak günümüz modern maliye analizlerinde, bir borcun iç veya dış borç olduğuna karar verilirken bu ölçüt tek başına yeterli görülmemekte, ağırlıklı olarak 'alacaklının yerleşiklik durumu (ikametgâh)' ölçütü tercih edilmektedir.

Buna göre, geleneksel 'sağlandığı para cinsi' ölçütünün makroekonomik etkileri açıklamada yetersiz kalmasının ve yanıltıcı sonuçlar doğurabilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Borcun anapara ve faiz ödemeleri aşamasında ulusal ekonomiden dışarıya net bir satın alma gücü (reel kaynak) transferi yaratıp yaratmayacağının, senedin para birimine değil alacaklının uyruğuna bağlı olmasıCevap
  2. B
    Yabancı para üzerinden sağlanan borçların, alacaklının kim olduğuna bakılmaksızın milli gelir üzerinde daima net bir genişletici dış kaynak etkisi yaratacağını mutlak olarak kabul etmesi
  3. C
    Döviz cinsinden ihraç edilen kamu borçlanma senetlerinin her koşulda uzun vadeli konsolide borç niteliği taşıması nedeniyle, kısa vadeli hazine nakit yönetimindeki etkilerinin analiz edilememesi
  4. D
    Yabancı para cinsinden sağlanan yükümlülüklerin sadece kendi kendini ödeyebilen verimli altyapı projelerinde kullanılabileceği varsayımına dayanarak bütçe açıklarını kapsam dışı bırakması
  5. E
    Ulusal para birimiyle yapılan iç borçlanmaların piyasa koşulları dışında, yalnızca devletin egemenlik gücüne dayalı yarı zorunlu borçlanma yöntemleriyle gerçekleştirilebileceğini varsayması

Cevap

Geleneksel 'sağlandığı para cinsi' ölçütünün yetersiz kalmasının temel nedeni, borcun geri ödenmesi sırasında ekonomiden dışarıya net bir satın alma gücü transferi olup olmayacağının para birimine değil, alacaklının yerleşiklik durumuna (yurt içi veya yurt dışı) bağlı olmasıdır.
Doğru yanıt, borcun geri ödenmesi aşamasında ekonomiden dışarıya net bir satın alma gücü transferi yaratıp yaratmayacağının, senedin para birimine değil alacaklının uyruğuna bağlı olduğunu ifade eden seçenektir. Kamu maliyesinde dış borcun en belirgin ekonomik özelliği 'transfer sorunu' yaratmasıdır (milli gelirin bir kısmının yurt dışına aktarılması). Eğer devlet döviz cinsinden borçlanıp bunu yurt içi yerleşiklere satarsa, ödeme zamanı geldiğinde döviz yurt içinde kalır ve bir dış kaynak transferi yaşanmaz. Bu nedenle para cinsi kriteri, borcun gerçek yükünü ve yönünü açıklamada yetersizdir.

Adım Adım Çözüm

1
İç borç ve dış borç kavramlarının makroekonomik etkilerini incelemek
Dış borcun ülkeye yeni bir reel kaynak getirdiği ve ödenirken ülkeden kaynak çıkışına (transfer sorununa) yol açtığı, iç borcun ise sadece ülke içindeki satın alma gücünün el değiştirmesini sağladığı tespit edilir.
Borç sınıflandırmalarının temel amacı, borcun milli gelir ve makroekonomik dengeler üzerindeki etkilerini doğru analiz edebilmektir.
2
'Sağlandığı para cinsi' ölçütünün bu makroekonomik etkiyi ölçmedeki başarısını test etmek
Döviz cinsinden ihraç edilen bir tahvili yurt içi bir banka satın aldığında, devlet döviz borçlanmış (ölçüte göre dış borç) olur. Ancak faiz ve anapara ödendiğinde kaynak ülke dışına çıkmaz, yurt içindeki bankaya ödenir.
Bu durum, para cinsi kriterinin gerçek ekonomik yükü (transfer sorununu) gizlediğini gösterir.
3
Modern yaklaşım olan 'alacaklının ikametgâhı (yerleşiklik)' kriterinin üstünlüğünü belirlemek
Yerleşiklik kriteri, borç senedini elinde tutan kişinin uyruğuna baktığı için, paranın yurt dışına çıkıp çıkmayacağını kesin olarak gösterir.
Bu analiz, para cinsi kriterinin neden yanıltıcı olduğunu ve asıl meselenin satın alma gücünün sınır ötesi transferi olduğunu doğrular.

Anahtar Kavram

Sağlandığı Para Cinsine Göre Kamu Borçları ve Kaynak Transferi Etkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Sağlandığı Para Cinsine Göre Kamu Borçları

Bu konudan daha fazla soru