Kamu harcamalarının gelir dağılımı üzerindeki makroekonomik etkileri incelendiğinde, harcamaların türüne ve yansımasına bağlı olarak birincil (fonksiyonel) veya ikincil (kişisel) gelir dağılımı mekanizmalarının farklı şekillerde etkilendiği görülmektedir.
Buna göre, kamu harcamalarının gelir dağılımına etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- AKamu idarelerinin mal ve hizmet alımları şeklinde gerçekleştirdiği reel harcamalar, piyasadaki üretim faktörlerine yönelik talebi değiştirerek öncelikle fonksiyonel gelir dağılımı üzerinde etkili olur.
- BDüşük gelirli kesimleri hedefleyen ücretsiz kamu sağlığı ve temel eğitim hizmetleri gibi ayni yardımlar, bireylerin elde edilebilir reel gelirlerini artırarak kişisel gelir dağılımındaki eşitsizliği azaltır.
- Bütçeden ekonomik birimlere aktarılan tüm sübvansiyon ödemeleri, mal ve hizmet maliyetlerini aşağı çekerek yoksul kesimin refahını artırdığı için gelir dağılımında dikey adaleti kesin olarak iyileştirici bir role sahiptir.Cevap
- DDevlet iç borçlanma senetleri karşılığında yapılan faiz ödemeleri transfer harcaması niteliğinde olup, vergi yükünün geniş kitlelere yayıldığı durumlarda gelirin rantiye kesimine aktarılmasına ve dağılımın bozulmasına yol açar.
- EKamu altyapı yatırımlarında sermaye-yoğun teknolojiler yerine emek-yoğun üretim tekniklerinin tercih edilmesi, vasıfsız işgücü istihdamını artırarak alt gelir gruplarının milli gelirden aldığı payı olumlu yönde etkiler.
Cevap
Bütçeden ekonomik birimlere aktarılan tüm sübvansiyon ödemelerinin gelir dağılımında dikey adaleti kesin olarak iyileştireceğini iddia eden ifade maliye teorisi açısından yanlıştır.
Sübvansiyonlar, devletin piyasa fiyatlarına veya üretici maliyetlerine müdahale ettiği karşılıksız transfer harcamalarıdır. Tüm sübvansiyonların dikey adaleti (farklı gelir grupları arasındaki refah dengesini) sağladığı varsayımı temel bir hatadır. Örneğin; büyük sermaye sahiplerine verilen yatırım teşvikleri, ihracat sübvansiyonları veya üst gelir gruplarının daha esnek talep ettiği lüks mallara/hizmetlere uygulanan devlet destekleri, alt gelir gruplarından ziyade yüksek gelir gruplarının servetini artırır. Bu durum, gelir eşitsizliğini azaltmak yerine daha da derinleştirebilir. Maliye literatüründe harcama yansıması analiz edilirken, sübvansiyonun kime ve ne amaçla verildiğine bakılır. Bu nedenle, sübvansiyonların 'her koşulda' ve 'tüm durumlarda' gelir dağılımını iyileştireceği yönündeki mutlak önerme yanlıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Harcamalarının Yansıması ve Dikey Adalet
Tahmini Süre:1m 30s