Soru

Zorluk: OrtaVergi Gayreti (Çabası)

Bir ekonomide belirli bir mali yıl içerisinde toplanabileceği tahmin edilen azami vergi tutarı (vergi kapasitesi) 200200 milyar TL olarak hesaplanmışken, aynı yıl sonunda bütçeye giren fiili vergi geliri 160160 milyar TL olmuştur.

Buna göre, bu ülkenin vergi gayreti (çabası) endeksi aşağıdakilerden hangisidir ve nasıl yorumlanmalıdır?

  1. Endeks 0,800,80 olup; ülke mevcut vergi potansiyelini tam olarak kullanamamaktadır.Cevap
  2. B
    Endeks 1,251,25 olup; ülke vergi kapasitesinin üzerinde bir vergi toplama başarısı göstermiştir.
  3. C
    Endeks 0,800,80 olup; ülkede vergi kapasitesi ile vergi gayreti dengelenmiş ve vergi sınırına ulaşılmıştır.
  4. D
    Endeks 4040 olup; ülkede yüksek düzeyde vergi erozyonu (aşınması) yaşanmaktadır.
  5. E
    Endeks 1,251,25 olup; ülkenin vergi yükü vergi kapasitesinden daha yüksektir.

Cevap

Vergi gayreti endeksi 0,800,80 olarak hesaplanır ve bu durum ülkenin vergi kapasitesinin altında bir performans sergilediği şeklinde yorumlanır.
Vergi gayreti, bir ülkenin fiili olarak topladığı vergi gelirlerinin (160160 milyar TL), sahip olduğu vergi kapasitesine (200200 milyar TL) oranlanmasıyla bulunur. Yapılan işlem sonucunda endeks 0,800,80 çıkmaktadır. Bu değer 11’den küçük olduğu için ülke, ekonomik olarak toplayabileceği verginin tamamını toplayamamış, yani potansiyelinin altında kalmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi gayreti formülünün belirlenmesi.
Vergi Gayreti=Fiili Vergi TahsilatıVergi KapasitesiVergi\ Gayreti = \frac{Fiili\ Vergi\ Tahsilatı}{Vergi\ Kapasitesi}
Vergi gayreti, bir ülkenin mevcut potansiyelini ne kadar verimli kullandığını gösteren bir orandır.
2
Verilen değerlerin formüle yerleştirilmesi.
Endeks=160200Endeks = \frac{160}{200}
Fiili tahsilat (160160 milyar TL) paya, vergi kapasitesi (200200 milyar TL) paydaya yazılır.
3
Matematiksel işlemin yapılması.
0,800,80
16/2016/20 sadeleştirmesiyle 4/54/5, yani 0,800,80 sonucuna ulaşılır.
4
Sonucun yorumlanması.
0,80<10,80 < 1
Endeks değerinin 11’den küçük olması, fiili tahsilatın kapasitenin altında kaldığını ve vergi potansiyelinin tam kullanılmadığını gösterir.

Anahtar Kavram

Vergi gayreti, fiili vergi gelirlerinin vergi kapasitesine oranıdır; bu değerin 1 olması tam kapasiteyi, 1'den küçük olması düşük gayreti, 1'den büyük olması ise kapasite üstü zorlamayı ifade eder.

Daha Fazla Pratik

Vergi kapasitesini belirleyen faktörler (kişi başı gelir, dışa açıklık, sektörel yapı vb.) üzerine bir soru çözerek konuyu derinleştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yüzdelik oran kullanarak da sonuca varılabilir: 200 birimin %100 kapasite olduğu bir durumda, 160 birim %80'lik bir gerçekleşmeye karşılık gelir (160/200=0,80160/200 = 0,80).
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla