Makroekonomik istikrarı sağlamak amacıyla genişletici maliye politikası uygulayan bir hükümet, milli gelir üzerinde doğrudan ve anında etki yaratacak harcama kalemlerine öncelik verme kararı almıştır. Ekonomi kurmayları, Rozenberg'in kamu harcamaları tasnifini temel alarak piyasadaki atıl kapasiteyi harekete geçirmek için yalnızca devletin üretim faktörlerini veya üretilmiş malları doğrudan talep ettiği "gerçek giderler" kategorisindeki ödenekleri artırmayı planlamaktadır.
Buna göre, aşağıdaki bütçe kalemlerinden hangisine ek ödenek tahsis edilmesi, hükümetin belirtilen stratejisiyle bağdaşmaz?
- AKamu kurumlarının hizmet aracı filolarının yenilenmesi amacıyla taşıt alımlarının gerçekleştirilmesi
- BKarayolları Genel Müdürlüğü'nün otoyol bakım ve onarım işlerini hizmet alımı yoluyla özel sektöre ihale etmesi
- Devlet tahvili ve hazine bonosu sahiplerine yönelik dönemsel faiz ödemelerinin yapılmasıCevap
- DYeni açılan sağlık tesislerinde görevlendirilmek üzere sözleşmeli sağlık personeli istihdam edilmesi
- EDevlet üniversitelerinin laboratuvarlarında kullanılmak üzere analitik kimyasal sarf malzemeleri tedarik edilmesi
Cevap
Devlet tahvili ve hazine bonosu sahiplerine yönelik dönemsel faiz ödemelerinin yapılması seçeneği, stratejiyle bağdaşmayan harcama türüdür.
Rozenberg'in analitik sınıflandırmasına göre kamu harcamaları gerçek (tüketici) ve gerçek olmayan (transfer) giderler olarak ikiye ayrılır. Gerçek giderler; devletin personel çalıştırması, mal satın alması, bina inşa ettirmesi gibi doğrudan üretim faktörlerini veya malları kullandığı harcamalardır. Bunlar milli geliri doğrudan artırır. Devlet tahvili sahiplerine yapılan faiz ödemeleri ise devletin doğrudan yeni bir mal veya hizmet talebi yaratmadığı, yalnızca vergi mükelleflerinden alınan satın alma gücünün rantiye kesimine aktarıldığı finansal bir 'gerçek olmayan (transfer)' harcamasıdır. Dolayısıyla gerçek giderleri artırma stratejisiyle bağdaşmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Rozenberg Sınıflandırmasında Gerçek ve Gerçek Olmayan Gider Ayrımı