Examkin

Soru

Zorluk: ZorMaliye Politikası Amaçları Arasındaki Çatışmalar (Trade-off)

Bir ülke ekonomisinde süregelen yüksek oranlı talep enflasyonunu kontrol altına almak ve piyasadaki aşırı likiditeyi emmek amacıyla, hazine tarafından piyasa faizlerinin üzerinde reel getiri sunan uzun vadeli devlet tahvilleri ihraç edilmiştir. Bu politika kısa vadede toplam talebi kısarak enflasyonist baskıları hafifletmiş ve hedeflenen makroekonomik istikrarı büyük ölçüde sağlamıştır. Ancak, tahvillerin vadesi geldiğinde ortaya çıkan devasa faiz yükünün, toplam vergi gelirlerinin %70\%70'inden fazlasının tüketim üzerinden alınan dolaylı vergilerden oluştuğu mevcut vergi sistemiyle finanse edilmesi zorunluluğu doğmuştur.

Bu senaryoda uygulanan maliye politikası stratejisi dikkate alındığında, aşağıdaki makroekonomik amaçlardan hangileri arasında belirgin bir çatışma (trade-off) yaşanmıştır?

  1. Fiyat istikrarı ile gelir dağılımında adaletCevap
  2. B
    Fiyat istikrarı ile tam istihdam
  3. C
    Kaynak dağılımında etkinlik ile fiyat istikrarı
  4. D
    Tam istihdam ile gelir dağılımında adalet
  5. E
    Ekonomik büyüme ile ödemeler dengesi

Cevap

Fiyat istikrarı ile gelir dağılımında adalet
Senaryoda, enflasyonist baskıları azaltmak için (fiyat istikrarı amacı) yüksek faizli iç borçlanmaya gidildiği açıkça ifade edilmiştir. Ancak bu borçlanmanın bütçede yarattığı ağır faiz yükünün, düşük gelirliler üzerinde oransal olarak daha fazla yük oluşturan dolaylı vergilerle finanse edilmesi, toplumdaki gelir eşitsizliğini derinleştirmektedir. Yüksek faiz ödemeleriyle devlet tahvili alabilen servet sahiplerine kaynak aktarılırken, bu kaynağın faturasının dolaylı vergilerle tabana yayılması 'gelir dağılımında adalet' amacını doğrudan zedelemektedir. Bu durum, fiyat istikrarını sağlama çabasının gelir dağılımını bozduğu klasik bir politika çatışması örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Politikanın temel amacını (çıkış noktasını) metinden tespit et.
Temel amaç, 'yüksek oranlı talep enflasyonunu kontrol altına almak' olarak belirtilmiştir. Bu durum maliye politikasının 'Fiyat İstikrarı' amacına karşılık gelir.
Çatışan amaçlardan ilkini bulmak için hükümetin hangi sorunu çözmeye çalıştığı belirlenmelidir.
2
Uygulanan politikanın yarattığı yan etkiyi (maliyeti) analiz et.
Yan etki, borçlanmadan doğan faiz yükünün yüksek oranda dolaylı vergilerle finanse edilmek zorunda kalınmasıdır.
Çatışmanın hangi alanda ortaya çıktığını görmek için politikanın faturasının kime kesildiği incelenmelidir.
3
Dolaylı vergilerle finansmanın hangi makroekonomik amacı zedelediğini belirle.
Dolaylı vergiler (KDV, ÖTV vb.) gelirden bağımsız olarak harcamalar üzerinden alındığı için düşük gelirliler üzerinde daha ağır bir yük oluşturur (regresif etki). Yüksek faiz ödemelerinin bu yolla finanse edilmesi, zenginden alıp fakire verme mekanizmasının tersine işlemesine ve 'Gelir Dağılımında Adalet' amacının bozulmasına yol açar.
Mali araçların (borçlanma ve dolaylı vergi) teorik sonuçları, zedelenen diğer amacı ortaya çıkarır.

Anahtar Kavram

Maliye politikası amaçları arası çatışma, iç borçlanmanın gelir dağılımına etkisi ve dolaylı vergilerin regresif yapısı.
Bu soruyu puanla

Konular

Maliye Politikası Amaçları Arasındaki Çatışmalar (Trade-off)

Bu konudan daha fazla soru