Examkin

Soru

Zorluk: ZorEnflasyonla Mücadelede Kamu Harcamaları Politikası

Yüksek talep enflasyonu sorunuyla yüzleşen bir ekonomide, hükümet anayasal bir kısıt gereği bütçe dengesini (ΔG=ΔT\Delta G = \Delta T) her durumda korumak zorundadır. Ekonomi yönetimi, bu kısıt altında toplam talebi daraltmak amacıyla Haavelmo Teoremi'nin (denk bütçe çarpanı) ilkelerine dayanan iradi (ihtiyari) bir maliye politikası paketi tasarlamaktadır.

Buna göre, enflasyonla mücadelede çarpan mekanizmasının işleyişi dikkate alındığında, hükümetin aşağıdaki politikalardan hangisini tercih etmesi teorik olarak makroekonomik daralma hedefine ulaşmasını sağlar?

  1. Kamu harcamaları ve vergileri eşit miktarda azaltmak ve harcama kesintisini, vergi indiriminin yaratacağı genişletici etkiyi nötralize edebilmek için transfer harcamaları yerine doğrudan reel harcamalar üzerinden yapmak.Cevap
  2. B
    Kamu harcamaları ve vergileri eşit miktarda azaltırken, çarpan katsayısının mutlak değerce daha düşük olması nedeniyle harcama kesintisinin tamamını transfer harcamalarından gerçekleştirmek.
  3. C
    Bütçe hacmini daraltmak yerine kamu harcamaları ve vergileri eşit miktarda artırarak, bütçe dengesini bozmadan piyasadaki atıl likiditeyi emmek ve enflasyonist baskıyı kırmak.
  4. D
    İradi bir politika uygulamaktan kaçınıp, enflasyonist ortamda artan nominal gelirlerin otomatik olarak vergi tahsilatını artırdığı mali sürüklenme olgusunu denk bütçe harcamalarıyla telafi etmek.
  5. E
    Enflasyonla mücadelede modern maliye politikasının bir gereği olarak, kamu harcamaları ve vergileri eşit miktarda azaltıp bütçenin yansızlık (tarafsızlık) ilkesini devreye sokmak.

Cevap

Kamu harcamaları ve vergilerin eşit miktarda azaltıldığı bir denk bütçe daralmasında, makroekonomik daralma yaratabilmek için harcama kesintilerinin çarpan etkisi daha yüksek olan reel harcamalar üzerinden yapılması gerekir.
Denk bütçe daralmasında kamu harcamaları ve vergiler aynı miktarda düşürülür. Vergi oranlarının düşürülmesi (ΔT<0\Delta T < 0) ekonomide genişletici bir etki yaratır. Bu genişletici etkinin enflasyonu azdırmaması ve makroekonomik daralmanın (toplam talebin düşmesi) net olarak sağlanabilmesi için, yapılacak harcama kesintisinin (ΔG<0\Delta G < 0) vergi çarpanından çok daha güçlü bir daraltıcı çarpan etkisine sahip olması şarttır. Reel harcamaların çarpanı (1/(1−c)1/(1-c)), transfer harcamalarının ve vergilerin çarpanından (c/(1−c)c/(1-c)) mutlak değerce büyüktür. Eğer kesinti eşit çarpanlı transfer harcamalarından yapılsaydı, vergi indiriminin genişletici etkisi ile transfer kesintisinin daraltıcı etkisi birbirini sıfırlayacak ve talepte hiçbir düşüş yaşanmayacaktı. Bu nedenle teorik olarak tek geçerli yol reel harcamaları kısmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Politika ortamını ve denk bütçe kısıtını (ΔG=ΔT<0\Delta G = \Delta T < 0) analiz et.
Hükümet harcamaları ve vergileri aynı miktarda azaltmak zorundadır. Örneğin her ikisi de 100 birim azaltılacaktır (ΔG=−100\Delta G = -100, ΔT=−100\Delta T = -100).
Soruda anayasal bir kısıt olarak denk bütçe daralması hedefi verilmiştir.
2
Vergi indiriminin (ΔT<0\Delta T < 0) toplam talep üzerindeki çarpan etkisini hesapla.
Vergi çarpanı −c/(1−c)-c/(1-c)'dir. Vergiler azaldığında (negatif değer), toplam talep pozitif yönde artar (genişletici etki).
Vergi indirimleri harcanabilir geliri artırarak tüketimi ve dolayısıyla toplam talebi yükseltir.
3
Vergi indiriminin yarattığı bu genişletici etkiyi kıracak harcama kesintisi türünü belirle.
Transfer harcamalarının çarpanı c/(1−c)c/(1-c)'dir. Kesinti transferlerden yapılırsa daraltıcı etki ile vergi indiriminin genişletici etkisi birbirini tam olarak sıfırlar (ΔY=0\Delta Y = 0).
Transfer harcamaları ile vergiler, aynı çarpan mekanizmasına sahip zıt yönlü araçlardır.
4
Reel harcamaların çarpan etkisini analiz ederek net durumu bul.
Reel harcamaların (cari ve yatırım) çarpanı 1/(1−c)1/(1-c)'dir ve bu değer transfer/vergi çarpanından mutlak değerce büyüktür. Kesinti reel harcamalardan yapılırsa, elde edilen güçlü daraltıcı etki, vergi indiriminin zayıf genişletici etkisini aşar ve net daralma sağlanır.
Reel harcamalar milli gelire doğrudan ve tam olarak katılırken, transfer harcamaları ve vergiler sadece marjinal tüketim eğilimi (cc) oranında katılır.

Anahtar Kavram

Haavelmo Teoremi (Denk Bütçe Çarpanı) ve Harcama Türlerinin Çarpan Etkileri
Bu soruyu puanla

Konular

Enflasyonla Mücadelede Kamu Harcamaları Politikası

Bu konudan daha fazla soru