Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Giderlerinin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri

Bir ülkenin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan bütçe uygulama sonuçları raporunda, "İlgili mali yılda toplam kamu harcamaları içinde transfer harcamalarının payının rekor seviyede artmasına rağmen, aynı dönemde Gini katsayısının büyüdüğü ve gelir dağılımı adaletinin bozulduğu" tespit edilmiştir.

Maliye teorisine göre, transfer harcamalarının oransal olarak artmasına rağmen gelir dağılımının kötüleşmesi durumu aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde açıklanabilir?

  1. Artan transfer harcamalarının ağırlıklı olarak rantiye kesimine yapılan iç borç faiz ödemelerinden oluşması ve bunun dolaylı vergilerle finanse edilmesiCevap
  2. B
    Tüm kamu harcamalarının doğası gereği gelir dağılımında dikey adaleti sağlama işlevine sahip olması nedeniyle piyasadaki doğal bölüşüm ilişkilerinin bozulması
  3. C
    Transfer harcamalarını finanse etmek için gidilen kamu borçlanmasının, piyasa faiz oranlarını yükselterek özel sektör yatırımlarını dışlaması
  4. D
    Transfer harcamalarındaki artışın, aslında istihdam yaratıcı yatırım harcaması niteliğinde olan ancak bütçede cari harcama olarak sınıflandırılan kalemlerden oluşması
  5. E
    Devletin karşılıksız olarak yaptığı sosyal transferlerin, yararlanıcılar üzerinde çalışma güdüsünü azaltarak (negatif gelir etkisi) toplam üretimi düşürmesi

Cevap

Transfer harcamalarındaki artışın iç borç faiz ödemelerinden oluşması ve bunun ağırlıklı olarak dar gelirlilerin katlandığı dolaylı vergilerle finanse edilmesidir.
Kamu maliyesi teorisinde transfer harcamaları kendi içinde homojen bir etkiye sahip değildir. Öğrenci bursları, işsizlik maaşı veya yoksulluk yardımları gibi 'sosyal transferler' gelir dağılımını düzeltici etki yaparak Gini katsayısını düşürür. Ancak devletin borçlanma senetleri karşılığında ödediği 'iç borç faiz ödemeleri' de bir transfer harcaması kalemidir. Devlet iç borçlanma senetlerini (DİBS) genellikle yüksek gelir grubundaki kişi ve kurumlar (rantiye kesimi) satın alır. Devletin bu faizleri ödemek için tabana yayılan ve adaletsiz bir yapısı olan dolaylı vergileri (KDV, ÖTV) kullanması, toplumun yoksul kesiminden vergi toplanıp zengin kesimine faiz geliri olarak aktarılmasına (tersine yeniden dağıtıma) neden olur. Bu durum, toplam transfer harcamaları bütçede artsa bile gelir dağılımı adaletinin bozulmasına ve Gini katsayısının büyümesine yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Transfer harcamalarının alt türlerini ve bunların gelir dağılımı üzerindeki etkilerini analiz et.
Transfer harcamaları sosyal transferler ve mali/ekonomik transferler olarak ikiye ayrılır.
Sorudaki paradoksu (transfer harcaması artarken eşitsizliğin de artması) çözmek için harcamanın niteliğine inmek gerekir.
2
Farklı transfer türlerinin Gini katsayısına etkisini karşılaştır.
Sosyal transferler (yardımlar, burslar) Gini katsayısını küçültürken (düzeltirken); iç borç faiz ödemeleri gibi mali transferler Gini katsayısını büyütür (bozar).
İç borç senetleri genellikle yüksek gelirli rantiye kesiminin elinde bulunur.
3
Finansman yönteminin gelir dağılımı etkisini değerlendir.
Bu faiz ödemeleri dolaylı vergilerle (KDV, ÖTV vb.) finanse edildiğinde, dar gelirliden toplanan kaynak yüksek gelirliye aktarılmış olur.
Kamu maliyesinde gelir dağılımı etkisi hem harcamanın kime yapıldığına hem de kaynağın kimden toplandığına (vergi yüküne) bağlıdır.

Anahtar Kavram

Transfer Harcamalarının Gelir Dağılımına Negatif Etkisi (Tersine Yeniden Dağıtım)
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Giderlerinin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri

Bu konudan daha fazla soru