Bir makroekonomide, efektif talep yetersizliğine bağlı olarak yaygın gayri iradi işsizlik yaşanmaktadır. Hükümet, ekonomiyi bu eksik istihdam dengesinden kurtarmak amacıyla bütçe dengesini değiştirmeden, kamu harcamalarını ve otonom vergileri eş anlı olarak kadar artırma kararı almıştır. Hanehalkının marjinal tüketim eğilimi () olarak tahmin edilmektedir.
J.M. Keynes'in Genel Teori'si ve gelir-harcama modeli çerçevesinde, uygulanan bu politika paketinin sonuçları ve teorik dayanakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- Kamu harcamaları çarpanının mutlak değeri vergi çarpanından daha büyük olduğu için, uygulanan bu politika milli geliri kamu harcamalarındaki artış miktarı kadar artırır ve bütçe açığı yaratmadan efektif talebi canlandırır.Cevap
- BVergi artışının yaratacağı daraltıcı etki, kamu harcamalarındaki artışın genişletici etkisini tam olarak sıfırlayacağından, her iki politikanın net çarpan etkisi sıfır olur ve eksik istihdam dengesi değişmez.
- CKamu harcamalarındaki artış faiz oranlarını yükselterek özel kesim harcamalarını tam dışlamaya (crowding-out) uğratacağından, ekonomi doğal işsizlik seviyesinde kalmaya devam eder.
- DDenk bütçeyi koruyan bu eş anlı uygulama, ekonomik durgunluğu herhangi bir yasal düzenlemeye veya iradi karara gerek duymadan kendiliğinden dengeleyen bir otomatik istikrar sağlayıcıdır.
- EKamu harcamaları ve vergilerin eş anlı artırıldığı bu genişletici politika bileşimi, Keynesyen yaklaşımda eksik istihdamı gidermekten ziyade talep enflasyonuyla mücadele etmek için kullanılır.
Cevap
Kamu harcamaları çarpanının mutlak değerce vergi çarpanından büyük olması nedeniyle, eş anlı artışın milli geliri harcama artışı kadar artırdığını ve bütçe açığı yaratmadan efektif talebi canlandırdığını ifade eden seçenektir.
Keynesyen gelir-harcama modeline (Haavelmo Teoremi) göre, kamu harcamaları çarpanı her zaman otonom vergi çarpanından mutlak değerce 1 birim büyüktür. Verilen değeriyle harcama çarpanı 5, vergi çarpanı -4 olur. Denk bütçe çarpanı () olduğundan, durumunda milli gelir tam olarak harcama artışı kadar artar. Bu durum bütçe dengesini bozmadan efektif talebi uyararak eksik istihdamı azaltan etkin bir politikadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Denk Bütçe Çarpanı (Haavelmo Teoremi) ve Efektif Talep