Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Tercihi Teorisi, Anayasal İktisat ve Maliye Politikası

Geleneksel maliye teorisi, vergilendirmede etkinsizliği (darası kaybını) en aza indirmek ve tarafsızlığı sağlamak için genellikle geniş tabanlı vergileri savunur. Ancak G. Brennan ve J. M. Buchanan tarafından geliştirilen Anayasal İktisat kapsamındaki "Leviathan (Gelir Maksimize Edici Devlet)" modelini esas alan bir maliyeci, anayasa taslağı hazırlıklarında vergi tabanının kasıtlı olarak daraltılması veya belirli alanlarla sınırlandırılması gerektiğini ileri sürmüştür.

Buna göre, söz konusu maliyecinin geleneksel yaklaşıma karşı çıkarak anayasal düzeyde vergi tabanının sınırlandırılmasını önermesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Vergi tabanını daraltarak üretim faktörleri üzerindeki vergi yükünü hafifletmek ve böylece arz yönlü büyüme dinamiklerini harekete geçirmek
  2. B
    Dar tabanlı vergiler aracılığıyla organize olmuş baskı gruplarının rant kollama faaliyetlerini yasal bir çerçeveye oturtarak siyasi karar alma maliyetlerini düşürmek
  3. Geniş vergi tabanlarının, rasyonel ve bütçe maksimizasyonu peşinde koşan bürokrat ile politikacıların elinde aşırı gelir toplanmasına ve devletin kontrolsüzce büyümesine zemin hazırlamasını engellemekCevap
  4. D
    Vergi tabanının sınırlandırılmasıyla otomatik istikrar sağlayıcıların bütçe üzerindeki esnekliğini artırmak ve konjonktürel dalgalanmalara karşı tepki süresini kısaltmak
  5. E
    Geniş tabanlı dolaylı vergilerin yarattığı regresif etkiyi ortadan kaldırarak, vergi sisteminin gelir dağılımını düzeltici fonksiyonunu anayasal güvence altına almak

Cevap

Doğru cevap, geniş vergi tabanlarının politikacı ve bürokratların aşırı gelir toplayarak devleti kontrolsüzce büyütmesini engellemek amacıyla sınırlandırılmasını savunan seçenektir.
G. Brennan ve J. M. Buchanan tarafından geliştirilen Leviathan modelinde, devlet tekelci bir yapı gibi vergi gelirlerini maksimize etme eğilimindedir. Geleneksel maliye kuramında tarafsızlık ve etkinlik gereği savunulan 'geniş vergi tabanı', gelir maksimizasyonu peşindeki devletin eline çok büyük bir sömürü kapasitesi verir. Bu nedenle Anayasal İktisat, devletin büyümesini ve ekonomiye aşırı müdahalesini engellemek için, vergi tabanının kasıtlı olarak daraltılmasını (veya anayasal düzeyde sıkı kurallara bağlanmasını) savunur. Bu yaklaşım kamu maliyesindeki 'Geniş taban - Düşük oran' kuralının anti-tezidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal İktisat ve Leviathan modelinin temel varsayımını belirle.
Brennan ve Buchanan'a göre devlet, rasyonel bir tekelci gibi hareket ederek kendi çıkarları doğrultusunda vergi gelirlerini maksimize etmeye (Leviathan) çalışır.
Politikacıların ve bürokratların kamu yararından ziyade kendi bütçe, güç ve oy maksimizasyonu peşinde koştuğu varsayımını (Kamu Tercihi Teorisi temeli) anlamak sorunun çözüm anahtarıdır.
2
Geleneksel maliye teorisi ile Anayasal İktisat yaklaşımını vergi tabanı üzerinden karşılaştır.
Geleneksel teori, etkinlik için geniş vergi tabanı önerirken; Anayasal İktisat, devletin gelir elde etme kapasitesini kısıtlamak için vergi tabanının anayasal kurallarla sınırlandırılmasını (daraltılmasını) savunur.
Leviathan'ın (gelir maksimize edici devletin) gücünü sınırlamanın yolu, onun gelir kaynaklarını anayasal kurallarla kısıtlamaktır.
3
Seçenekleri bu kuramsal çerçeveye göre değerlendir.
Geniş vergi tabanlarının devletin kontrolsüzce büyümesine zemin hazırlamasını engelleme argümanı, Brennan ve Buchanan'ın 'Vergileme Gücü' (The Power to Tax) yaklaşımıyla birebir eşleşir.
Diğer seçenekler Arz Yönlü İktisat, Keynesyen İktisat veya genel gelir dağılımı argümanlarına dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

Leviathan Modeli ve Vergileme Gücünün Anayasal Sınırlandırılması
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Tercihi Teorisi, Anayasal İktisat ve Maliye Politikası

Bu konudan daha fazla soru