Fiyatlar genel düzeyinde aylık bazda ivmelenen ve öngörülemeyen artışların yaşandığı bir makroekonomik konjonktürde, toplumdaki farklı kesimlerin (alacaklılar, borçlular, ücretliler ve sermayedar kesim) elde ettikleri gelirlerin reel değerlerinde önemli değişimler meydana gelir. Bu süreçte, ilgili ülkedeki kişisel gelir vergisi sisteminin artan dilimli bir yapıya sahip olduğu ve mevcut vergi tarifesindeki parasal sınırların yukarı yönlü revize edilmediği varsayılmaktadır.
Bu ekonomik tablo dikkate alındığında, yaşanan enflasyonist sürecin gelir ve servet dağılımı üzerinde yaratacağı etkilere ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Ücretlilerin enflasyonun tahribatından korunmak amacıyla elde ettikleri nominal gelir artışları, bireyleri otomatik olarak daha yüksek vergi oranlarıyla karşı karşıya bırakarak mali sürüklenme yaratır ve net satın alma güçlerinde erimeye neden olur.Cevap
- BEnflasyon vergisi olarak adlandırılan mekanizma, özellikle enflasyonist dönemlerde gayrimenkul ve döviz gibi fiziki veya yabancı para cinsinden varlıkları ağırlıklı olarak ellerinde tutan kesimlerin servetlerinde büyük bir erimeye yol açar.
- CDevletin artan kamu harcamalarını finanse etmek için piyasadan iç borçlanma senetleriyle borçlanması, ortaya çıkan faiz ödemeleri aracılığıyla alt gelir gruplarından üst gelir gruplarına doğru gerçekleşebilecek potansiyel servet transferini engeller.
- DEnflasyonun nispi fiyat yapısını sürekli olarak değiştirerek piyasada yarattığı dalgalanmalar, temelde gelir dağılımındaki uçurumları derinleştirmekten ziyade ekonomideki kaynak tahsisinde optimal etkinliğin sağlanmasına hizmet eder.
- EVergi tarifesinde yer alan kazanç dilimi sınırlarının fiyat artışlarına paralel olarak güncellenmemesi, makroekonomik boyutta talebi destekleyici bir otomatik istikrar sağlayıcı işlevi görerek dar gelirlilerin tüketim düzeyini korur.
Cevap
Mali sürüklenme mekanizması neticesinde, nominal maaş artışlarına rağmen sabit gelirlilerin reel harcanabilir gelirlerinin ve net satın alma güçlerinin düşmesi
Vergi dilimlerinin enflasyon oranında güncellenmediği artan oranlı gelir vergisi sistemlerinde, ücretlilere yapılan nominal zamlar onları sadece rakamsal büyüklükten ötürü daha yüksek oranlı vergi basamaklarına taşır. Maliye literatüründe 'mali sürüklenme' olarak adlandırılan bu olgu, bireyin brüt reel geliri hiç artmasa bile devlete ödemek zorunda kaldığı vergi payının artmasına neden olur. Sonuç olarak, ücretlilerin harcanabilir net reel gelirleri düşer ve enflasyonist süreç gelir dağılımını bu kesim aleyhine kalıcı şekilde bozar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mali Sürüklenme (Bracket Creep) ve Enflasyon Vergisi