Bir ülkenin hazinesi, geçmiş yıllarda tamamen ulusal para cinsinden, uzun vadeli ve sabit nominal faizli tahviller ihraç ederek yüksek miktarda iç borçlanmaya gitmiştir. Sonraki yıllarda ekonomide öngörülemeyen, ani ve sürekli bir enflasyon şoku yaşanmış ve gerçekleşen enflasyon oranı, tahvillerin nominal faiz oranının çok üzerine çıkarak reel faizleri güçlü bir şekilde negatif bölgeye çekmiştir.
Buna göre, yaşanan bu makroekonomik gelişmenin ilgili kamu borç stoku ve taraflar üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi maliye teorisi bağlamında kesinlikle doğrudur?
- Devletin borç servisi yükümlülüklerinin reel değeri azalmış olup, alacaklılardan borçlu olan devlete doğru gayriiradi bir servet transferi yaratan zımni (gizli) itfa süreci gerçekleşmiştir.Cevap
- BEnflasyonist şok, devletin anapara ve faiz ödemelerini gerçekleşen enflasyon oranında artırmasını gerektirdiğinden, bütçe üzerinde ek ve olağanüstü bir nominal borç servisi yükü ortaya çıkmıştır.
- CEnflasyonun faiz oranını aşması piyasa dengelerini bozacağından, devletin mevcut borçlarını daha düşük faizli senetlerle değiştirmesini sağlayan konversiyon (değiştirim) işlemi hukuken zorunlu hale gelmiştir.
- DUlusal para cinsinden borçlanmalarda enflasyon artışı, doğrudan Merkez Bankası kaynaklarına başvurulmasını gerektirdiğinden, sürecin tek doğal sonucu borcun paraya çevrilmesi (monetizasyon) olmuştur.
- ETahvil sahiplerinin satın alma gücündeki erimenin önüne geçilmesi amacıyla, kısa vadeli borçların uzun vadeli borçlara dönüştürüldüğü tahkim (konsolidasyon) uygulamasına gidilmesi otomatikleşmiştir.
Cevap
Devletin borç servisi yükümlülüklerinin reel değerinin azalmasıyla alacaklılardan devlete doğru bir servet transferi yaratan zımni (gizli) itfa süreci gerçekleşir.
Doğru seçenek, enflasyonun sabit nominal faizli ulusal borçlar üzerindeki asıl makroekonomik etkisini açıklamaktadır. Öngörülemeyen yüksek enflasyon, devletin ödeyeceği anapara ve faizin reel satın alma gücünü düşürür. Devlet nominal olarak aynı miktarı öder, ancak bu paranın değeri düşmüştür. Bu durum, devletin borç yükünün hafiflemesi anlamına gelir ve maliye literatüründe 'zımni (gizli) itfa' olarak adlandırılır. Bu süreçte alacaklılar enflasyon vergisine maruz kalarak fakirleşir, borçlu olan devlet ise zenginleşir; yani bir servet transferi yaşanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu borçlarında zımni (gizli) itfa mekanizması ve enflasyon vergisi