Kamu tercihi literatüründe siyasal karar alma mekanizmalarının etkinliği tartışılırken; James Buchanan ve Gordon Tullock'un 'Optimal Çoğunluk' analizi ile Knut Wicksell'in 'Oybirliği' kuralı arasındaki teorik nüanslar büyük önem taşır.
Buna göre, Buchanan-Tullock modelindeki toplam maliyet minimizasyonu yaklaşımı ile Wicksell’in vergilendirmede oybirliği şartını 'fayda ilkesi' (benefit principle) çerçevesinde savunması arasındaki temel teorik ayrım noktası aşağıdakilerden hangisidir?
- Wicksell, oylama kuralını kamu hizmetinden elde edilen marjinal fayda ile ödenen vergi bedeli arasındaki eş anlı bağı kurarak Pareto etkin bir kaynak tahsisini garanti altına alma aracı olarak görürken; Buchanan ve Tullock, oylama kuralını toplumsal yaşamdan kaynaklanan dışsal maliyetler ile karar alma maliyetlerinin toplamını minimize eden bir anayasal kural seçimi olarak ele alır.Cevap
- BBuchanan ve Tullock modelinde karar alma maliyetleri () sıfır kabul edildiğinde optimal oylama nisabı her zaman basit çoğunluk noktasında oluşurken; Wicksell’in modelinde maliyetler ne olursa olsun adaleti sağlamak adına mutlak oybirliği kuralı esastır.
- CWicksell’in yaklaşımı pozitif bir analiz sunarak mevcut oylama kurallarının sonuçlarını tahmin etmeye odaklanırken; Buchanan ve Tullock’un modeli normatif bir yaklaşımla olması gereken 'en adil' oylama kuralını belirlemeye çalışır.
- DArrow’un İmkansızlık Teoremi uyarınca, oylama nisabı yükseldikçe karar alma maliyetlerinin geometrik artışı 'geçişlilik' (transitivity) şartını imkansız kıldığı için Wicksell’in oybirliği kuralı teknik olarak tutarsızdır.
- EMedyan seçmen teoremi gereği, oylama maliyetlerinin varlığı durumunda basit çoğunluk kuralı her zaman hem Wicksell hem de Buchanan-Tullock modellerindeki Pareto etkin noktaya karşılık gelir.
Cevap
Wicksell’in oylama kuralını fayda ve vergi arasındaki bağı kuran bir etkinlik testi olarak görmesi, Buchanan ve Tullock’un ise maliyet minimizasyonu yapan bir kural seçimi olarak görmesi arasındaki fark temel ayrımı oluşturur.
Doğru yanıt olan seçenek, iki modelin özündeki felsefi ayrımı vurgular. Buchanan ve Tullock'un 'Kabulün Kalkülüsü' modeli, bireyin anayasal aşamada (cehalet örtüsü benzeri bir durumda) gelecekteki kararlardan dolayı maruz kalabileceği dışsal maliyetler ile bu kararlara varmak için harcayacağı pazarlık ve zaman maliyetlerini toplumsal bir 'verimlilik' sorunu olarak minimize etmeye çalışır. Öte yandan Wicksell, oylamayı 'adil fiyatlandırma'nın (vergi) bir aracı olarak görür; eğer herkes bir projeye onay veriyorsa (oybirliği), o projenin herkes için marjinal faydası vergi yüküne en azından eşittir, bu da Pareto etkinliğin somut bir kanıtıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Oylama Kurallarında Etkinlik ve Maliyet Dengesi