Examkin

Soru

Zorluk: OrtaOlağanüstü Giderlerin Karşılanması Amacıyla Borçlanma

Bir ülkede ulusal çapta ekonomik ve sosyal hayatı durma noktasına getiren şiddetli bir salgın hastalık (pandemi) süreci yaşanmaktadır. Devlet; acil tıbbi malzeme ve aşı tedariki, geçici sahra hastanelerinin inşası ile karantinadan olumsuz etkilenen vatandaşlara doğrudan gelir desteği sağlanması gibi öngörülemeyen devasa harcamaları acilen finanse etmek zorundadır. Bu büyük çaplı finansman ihtiyacının normal vergi gelirleriyle karşılanamaması üzerine Hazine, piyasaya yüklü miktarda devlet tahvili ihraç ederek kaynak sağlama yoluna gitmiştir.

Buna göre, gerçekleştirilen bu kamu borçlanması işlemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi maliye teorisi açısından doğrudur?

  1. Ortaya çıkan tablo olağanüstü gider niteliğindedir ve bu ihtiyacın olağanüstü bir gelir olan borçlanma ile karşılanması, vergilerin aniden artırılmasının yaratacağı olumsuz ekonomik etkileri önler.Cevap
  2. B
    Bu tahvil ihracından elde edilen gelir, niteliği gereği memur maaşları ve rutin kurum ödenekleri gibi her yıl tekrarlanan olağan kamu giderlerinin finansmanına tahsis edilmelidir.
  3. C
    Salgın hastalıkla mücadele için yapılan tesisler ve harcamalar ileride doğrudan mali getiri sağlayacağı için, bu ihraç işlemi kesinlikle verimli (prodüktif) borçlanma statüsünde değerlendirilir.
  4. D
    Bu tür kriz dönemlerinde yapılan borçlanmalar, devletin tıpkı özel sektör firmaları gibi piyasalarda kâr maksimizasyonu güdüsüyle hareket ettiğinin temel bir göstergesidir.
  5. E
    Kriz döneminde artan sosyal güvenlik sistemi açıkları ve yapısal cari açıkların kronikleşmesi, bu işlemin yegâne nedeni olarak kabul edilir.

Cevap

Ortaya çıkan tablo olağanüstü gider niteliğindedir ve bu ihtiyacın olağanüstü bir gelir olan borçlanma ile karşılanması, vergilerin aniden artırılmasının yaratacağı olumsuz ekonomik etkileri önler.
Salgın hastalık (pandemi), deprem, sel veya savaş gibi durumlar maliye literatüründe 'olağanüstü hal' olarak kabul edilir ve bu durumlarda yapılan harcamalar 'olağanüstü gider'dir. Devletin bu devasa harcamaları karşılamak için vergileri bir anda artırması, kriz içindeki ekonomiyi daha da daraltarak tahribata yol açar. Bu nedenle, olağanüstü giderlerin en temel karşılığı olarak 'olağanüstü gelir' statüsündeki kamu borçlanması aracı kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen harcamaların niteliğini (olağan/olağanüstü) belirleme
Salgın hastalık, acil tıbbi malzeme ve sahra hastaneleri gibi aniden ortaya çıkan harcamalar 'olağanüstü gider' sınıfına girer.
Olağanüstü giderler, önceden öngörülemeyen ve bütçede karşılığı bulunmayan, afet, savaş veya salgın gibi durumlarda ortaya çıkan zorunlu harcamalardır.
2
Finansman kaynağının türünü ve gerekliliğini analiz etme
Borçlanma, vergi gelirlerinin yetersiz kaldığı bu gibi kriz anlarında başvurulan en önemli 'olağanüstü gelir' kaynağıdır.
Kriz dönemlerinde vergilerin aniden ve yüksek oranda artırılması ekonomik durgunluğu (resesyonu) derinleştireceğinden, borçlanma yoluyla kaynağın tabana ve zamana yayılması makroekonomik açıdan daha sağlıklıdır.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri maliye teorisi ilkeleriyle karşılaştırma
Doğru seçenek olağanüstü gider - olağanüstü gelir (borçlanma) eşleşmesini ve vergi artışının olumsuz etkilerinden kaçınma mantığını veren ifadedir.
Diğer seçeneklerde yer alan memur maaşları (olağan gider), kâr maksimizasyonu (özel sektör amacı), verimli borç (kendi kendini ödeyen yatırım) ve kronik açık (yapısal sorun) kavramları kriz anındaki bu borçlanmanın doğasıyla uyuşmamaktadır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Giderlerin Borçlanma ile Finansmanı
Bu soruyu puanla

Konular

Olağanüstü Giderlerin Karşılanması Amacıyla Borçlanma