Monopol (tekopol) bir piyasada faaliyet gösteren bir firmanın karşı karşıya olduğu talebin… — KPSS Maliye

Monopol (tekopol) bir piyasada faaliyet gösteren bir firmanın karşı karşıya olduğu talebin fiyat esnekliğinin mutlak değerce birden büyük ve tüm üretim düzeyleri için sabit ( $|e| > 1$ ) olduğu, firmanın marjinal maliyetlerinin ise değişmediği (sabit maliyet koşulu) varsayılmaktadır. Bu mal üzerine birim başına spesifik bir tüketim vergisi ( $t$ ) konulması durumunda, piyasa fiyatındaki değişim ( $\Delta P$ ) ile vergi miktarı ( $t$ ) arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Fiyat artışı vergi miktarından daha büyük olur ( $\Delta P > t$ ).Cevap
B
Fiyat artışı tam olarak vergi miktarına eşit olur ( $\Delta P = t$ ).
C
Fiyat artışı vergi miktarının tam olarak yarısına eşit olur ( $\Delta P = t/2$ ).
D
Fiyat artışı vergi miktarından her zaman daha küçük kalır ( $\Delta P < t$ ).
E
Vergi yükünün tamamı monopolcü tarafından üstlenilir ve fiyat değişmez.

Cevap

Fiyat artışının vergi miktarından daha büyük olması (vergiden fazla yansıma/overshifting), sabit esneklikli talep eğrisi ve sabit marjinal maliyet altındaki monopol piyasasının karakteristik bir sonucudur.

Sabit esneklikli talep ve sabit marjinal maliyet koşulları altında, monopolcü firma maliyetlerdeki her bir birimlik artışı piyasa gücü sayesinde fiyatına katlayarak yansıtır. Matematiksel olarak fiyata yansıma katsayısı

\frac{e}{e-1}

şeklindedir ve bu katsayı

e > 1

olduğu sürece daima 1'den büyüktür. Bu durum, vergi miktarından daha fazla bir fiyat artışına (overshifting) yol açar.

Adım Adım Çözüm

Monopolcünün fiyat belirleme (markup) formülünü yazın.

P = MC \times \frac{|e|}{|e| - 1}

Monopolcü, marjinal hasılatın marjinal maliyete eşit olduğu noktada fiyatı, esnekliğe bağlı bir marj (markup) ile belirler.

Birim başına alınan spesifik verginin (

t

) marjinal maliyet üzerindeki etkisini belirleyin.

MC_{yeni} = MC + t

Spesifik vergiler, üretim maliyetlerini her birim için aynı miktarda artırarak marjinal maliyet eğrisini yukarı kaydırır.

Vergi sonrası yeni denge fiyatını (

P'

) hesaplayın.

P' = (MC + t) \times \frac{|e|}{|e| - 1}

Esneklik sabit olduğu için marj oranı değişmez, sadece maliyet tabanı yükselir.

Fiyat değişimini (

\Delta P

) hesaplayarak vergi miktarı ile karşılaştırın.

\Delta P = P' - P = t \times \frac{|e|}{|e| - 1}

|e| > 1

olduğu için

\frac{|e|}{|e| - 1} > 1

değerini alır, dolayısıyla

\Delta P > t

olur.

Anahtar Kavram

Monopolde Vergiden Fazla Yansıma (Overshifting)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru