Arz yönlü iktisat yaklaşımını temel alan bir politika yapıcının, ekonomideki yapısal durgunluğu aşmak ve uzun vadeli sürdürülebilir büyümeyi sağlamak amacıyla önereceği vergi politikası ve bunun ardındaki temel iktisadi gerekçe aşağıdakilerden hangisinde en kapsamlı biçimde ifade edilmiştir?
- Marjinal vergi oranlarının düşürülmesi; çünkü bu indirimler emek arzı ve sermaye birikimi üzerinde güçlü bir 'teşvik (ikame) etkisi' yaratarak üretim kapasitesini genişletir ve ekonomi Laffer eğrisinin yasak bölgesindeyse toplam vergi hasılasını artırır.Cevap
- BMarjinal vergi oranlarının yüksek tutulması; çünkü buradan elde edilecek kamu gelirleri otonom yatırımlara yönlendirilerek efektif talep açığı kapatılır ve çarpan mekanizması sayesinde ekonomik canlanma sağlanır.
- CVergi oranları yerine para arzının hedeflenmesi; çünkü vergi indirimleri sadece dışlama etkisine (crowding-out) yol açacağından, asıl yapılması gereken para arzının ekonomik büyüme oranına paralel artırılmasıdır.
- DTüketim üzerinden alınan dolaylı vergilerin ağırlığının artırılması; çünkü bu politika toplam talebi kısarak enflasyonu önlerken, aynı zamanda adil bir gelir dağılımı yaratarak kalkınmanın iç finansmanını sağlar.
- EVergi hadlerinin her koşulda bütçe denkliğini sağlayacak düzeyde tutulması; çünkü devletin ekonomiye vergi teşvikleriyle müdahale etmesi, mali sürüklenmeye neden olarak otomatik istikrar sağlayıcıların etkinliğini ortadan kaldırır.
Cevap
Doğru yaklaşım, marjinal vergi oranlarının düşürülerek emek ve sermaye üzerinde teşvik (ikame) etkisi yaratılması ve Laffer eğrisinin yasak bölgesinde toplam vergi gelirlerinin artırılması gerektiğini savunan seçenektir.
Arz yönlü iktisatçılar (A. Laffer, M. Feldstein vb.), 1970'lerde yaşanan stagflasyon krizine karşı Keynesyen talep yönlü politikaların yetersiz kaldığını savunarak, asıl odaklanılması gereken noktanın toplam arz (üretim kapasitesi) olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bu yaklaşıma göre, emek ve sermaye gelirleri üzerindeki yüksek marjinal vergi oranları, bireylerin çalışma, tasarruf etme ve yatırım yapma kararlarını olumsuz etkiler. Vergi oranlarının düşürülmesi, bireyleri boş zaman yerine çalışmaya teşvik eder (ikame/teşvik etkisi). Ayrıca Laffer eğrisi analizine göre, ekonomi eğer vergi hasılasının düşmeye başladığı 'yasak bölge' (prohibitive zone) içerisinde bulunuyorsa, marjinal vergi oranlarının indirilmesi ekonomik aktiviteyi ve kayıtlı ekonomiyi o derece canlandırır ki, azalan vergi oranlarına rağmen elde edilen toplam vergi hasılası artış gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisatta Vergi Politikası (Teşvik Etkisi ve Laffer Eğrisi)