Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKamu Harcamalarının Gelir Dağılımına Etkisi

Çağdaş maliye politikası uygulamalarında, kamu harcamalarının gelir dağılımını düzeltici (eşitsizliği azaltıcı) etkisi, harcamanın hedeflenme (targeting) isabetine ve finansman yöntemine yakından bağlıdır. Gini katsayısı yüksek olan ve dikey adaletsizliğin belirgin olduğu bir ekonomide, karar alıcıların uygulayacağı stratejiler farklı makroekonomik sonuçlar doğurmaktadır.

Buna göre, gelir dağılımında yoksul kesim lehine kalıcı bir iyileşme sağlamayı (dikey adaleti tesis etmeyi) temel amaç edinen bir kamu otoritesinin, aşağıdaki politikalardan hangisini tercih etmesi maliye teorisi açısından en uygun yoldur?

  1. A
    Toplumun tamamı tarafından tüketilen elektrik, doğalgaz ve akaryakıt gibi temel enerji kalemlerinde ayrım gözetmeksizin genel fiyat sübvansiyonları uygulamak
  2. Yalnızca belirli bir gelir düzeyinin altındaki haneleri kapsayan ve gelir testine (means-testing) dayanan şarta bağlı doğrudan nakdi transfer ödemelerini artırmakCevap
  3. C
    Ekonomide üretim kapasitesini ve istihdamı artırmak amacıyla, büyük ölçekli sanayi kuruluşlarına yönelik vergi harcamalarını (vergi tatili, yatırım indirimi) genişletmek
  4. D
    Yurt içi özel tasarrufları teşvik etmek ve enflasyonu dizginlemek amacıyla, ihraç edilen devlet iç borçlanma senetlerine piyasa dengesinin üzerinde reel faiz ödemek
  5. E
    Az gelişmiş bölgelere yapılacak sosyal amaçlı altyapı yatırımlarının finansman ihtiyacını, tüm mal ve hizmetlere uygulanan genel katma değer vergisi (KDV) oranlarını artırarak karşılamak

Cevap

Gelir dağılımında dikey adaleti sağlamanın en etkin yolu, yalnızca ihtiyaç sahiplerini hedefleyen ve gelir testi ile uygulanan doğrudan nakdi transfer ödemelerini artırmaktır.
Dikey adaleti sağlamada en başarılı maliye politikası araçları, faydanın yalnızca ihtiyaç sahiplerine ulaştığı 'hedefli' (targeted) politikalardır. Gelir testine (means-testing) dayanan nakdi transferler, yüksek gelir gruplarına sızıntıyı (leakage) önleyerek Gini katsayısını düşürmede ve yoksul kesimin harcanabilir gelirini artırmada sızıntı maliyeti en düşük ve en etkin yöntemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metninin ve temel amacın analizi
Soruda, dikey adaleti (farklı gelir grupları arasındaki eşitsizliği) giderecek en etkin maliye politikası stratejisinin bulunması istenmektedir.
Dikey adalet, yüksek gelirlilerden düşük gelirlilere kaynak transferini (yeniden dağıtımı) gerektirir.
2
Hedefleme (targeting) ve sızıntı (leakage) kavramlarının değerlendirilmesi
Genel sübvansiyonlar veya dolaylı vergi finansmanlı hizmetler, üst gelir gruplarına da ciddi oranda fayda sağlarken (sızıntı), gelir testine dayalı nakdi transferler doğrudan ve sadece hedefe ulaşır.
Bir harcamanın eşitsizliği azaltma gücü, yüksek gelir gruplarına sızmasını engelleyen mekanizmalara (gelir testi gibi) bağlıdır.
3
Seçeneklerin gelir dağılımı üzerindeki net etkilerinin karşılaştırılması
Dolaylı vergilerle finansman regresif etki yaratır, yüksek reel faiz rantiye lehinedir, genel sübvansiyonlar çok tüketen zenginlere yarar. Sadece şarta bağlı nakdi transferler eşitsizliği doğrudan azaltır.
Kamu harcamalarının gelir dağılımı etkisi, harcamanın kimlere yapıldığı kadar nasıl finanse edildiğiyle de ölçülür.

Anahtar Kavram

Harcamaların Yansıması (Incidence) ve Dikey Adalet
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Harcamalarının Gelir Dağılımına Etkisi

Bu konudan daha fazla soru