Bir makroekonomide, uluslararası tedarik zincirlerindeki kırılmaların tetiklediği şiddetli bir arz şoku, üretim maliyetlerinde ani artışlara yol açarak ekonomiyi hem artan işsizlik hem de maliyet enflasyonu sarmalına sürüklemiştir. Geleneksel müdahalelerin çözümsüz kaldığı bu durgunluk ve enflasyon krizinde, politika yapıcılar salt talep odaklı istikrar tedbirlerinden vazgeçerek, faktör piyasalarındaki spesifik vergi yüklerini (vergi takozunu) hafifletme kararı almıştır.
Buna göre, ekonomi yönetiminin benimsediği bu arz yönlü politika değişikliğinin stagflasyonist sarmalı kırmadaki temel teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
- AVergi yükündeki hafiflemenin, ekonomik birimlerin kullanılabilir gelirini yükselterek efektif talebi canlandırması ve piyasadaki atıl kapasiteyi eritmesi
- Faktör piyasalarındaki net getirilerin yükselmesiyle ikame etkisinin öne çıkması ve bunun sonucunda artan üretim kapasitesinin toplam arz eğrisini sağa kaydırmasıCevap
- CEkonomik daralma ile fiyat artışlarının eşanlı görüldüğü bu yapıda, kamu otoritesinin salt fiyat istikrarına odaklanarak kısa vadeli üretim kayıplarını kabullenmesi
- DBireylerin azalan vergi yükünü geçici algılayarak, artan gelirlerini tamamen tasarrufa yöneltmeleri neticesinde enflasyonist bekleyişlerin kendiliğinden kırılması
- EKamu gelirlerindeki azalmanın yaratacağı bütçe açığının iç borçlanmayla finanse edilmesi sonucunda, artan piyasa faizlerinin toplam talebi baskılaması
Cevap
Faktör piyasalarındaki net getirilerin yükselmesiyle ikame etkisinin öne çıkması ve bunun sonucunda artan üretim kapasitesinin toplam arz eğrisini sağa kaydırması
Stagflasyon, maliyet enflasyonu ve yüksek işsizliğin bir arada görüldüğü, temelinde dışsal bir arz şoku veya girdi darboğazları (toplam arz eğrisinin sola kayması) yatan bir istikrarsızlık durumudur. Geleneksel Keynesyen talep yönetimi bu durumda açmaza düşer; zira talebi artırmak enflasyonu tırmandırır, talebi kısmak ise işsizliği daha da derinleştirir. Arz yönlü iktisat, sorunun çözümünü toplam arz eğrisini tekrar sağa kaydırmakta bulur. Bu amaçla emek ve sermaye faktörleri üzerindeki vergi takozunu daraltmayı hedefler. Bu politikanın arkasındaki temel teorik rasyonel, vergi indirimlerinin yaratacağı 'ikame etkisinin' gelir etkisinden büyük olacağı varsayımıdır. Yani, net getirisi artan üretici ve çalışan kesim, daha fazla üretmeyi, yatırım yapmayı ve çalışmayı seçecektir. Sonuç olarak genişleyen üretim kapasitesi toplam arz () eğrisini sağa kaydırarak hem fiyatlar genel düzeyini aşağı çeker (enflasyon çözülür) hem de istihdam hacmini genişletir (durgunluk çözülür).
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisat ve Toplam Arz () - Toplam Talep () Modeli
Tahmini Süre:1m 15s