Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorVergi Tarifeleri

Aşağıdaki tabloda bir ülkede uygulanan vergi tarifesi yer almaktadır:

Matrah DilimiVergi Oranı
0−60.0000 - 60.000 TL arası%15\%15
60.001−120.00060.001 - 120.000 TL arası%25\%25
120.001120.001 TL ve üzeri%35\%35

Mükellef K'nın vergi matrahı 120.000120.000 TL'den 120.100120.100 TL'ye yükselmiştir. Bu matrah artışının "tam artan oranlı" (sınıf usulü) ve "dilim usulü" (basit artan oranlı) tarifelerdeki sonuçlarına ilişkin yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Tam artan oranlı tarifede 100100 TL'lik matrah artışı, vergi borcunda 12.03512.035 TL tutarında bir artışa (sıçrama etkisi) neden olurken; dilim usulünde bu artış sadece 3535 TL düzeyindedir.Cevap
  2. B
    Her iki tarife türünde de marjinal vergi oranı aynı olduğu için mükellefin vergi borcunda meydana gelen artış miktarı birbirine eşittir.
  3. C
    Tam artan oranlı tarifede ortalama vergi oranı matrah artışına rağmen azalırken, dilim usulünde marjinal vergi oranına eşitlenmektedir.
  4. D
    Dilim usulü tarifede 120.100120.100 TL üzerinden hesaplanan toplam vergi tutarı, tam artan oranlı tarifeye göre daha yüksek bir vergi yükü oluşturur.
  5. E
    Tam artan oranlı tarifede meydana gelen aşırı vergi artışı "mali anestezi" etkisini güçlendirirken, dilim usulü tarife vergi adaletini zedeleyen bir yapı sergiler.

Cevap

Tam artan oranlı tarifede matrahın bir üst dilime geçmesiyle vergi oranının matrahın tamamına uygulanması sonucu oluşan sıçrama etkisi, vergi borcundaki artışın matrah artışından çok daha fazla (12.03512.035 TL vs 100100 TL) olmasına yol açar.
Doğru değerlendirme, tam artan oranlı tarifede matrahın 120.100120.100 TL'ye çıkmasıyla tüm matrahın %35\%35 üzerinden vergilendirilmesi sonucu vergi borcunun 30.00030.000 TL'den 42.03542.035 TL'ye (12.03512.035 TL artış) çıktığını, dilim usulünde ise sadece artan 100100 TL'lik kısmın %35\%35 ile vergilendirilerek borcun 3535 TL arttığını belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tam artan oranlı (sınıf usulü) vergi borcu değişimi hesaplanır.
120.000120.000 TL için: 120.000×0,25=30.000120.000 \times 0,25 = 30.000 TL. 120.100120.100 TL için: 120.100×0,35=42.035120.100 \times 0,35 = 42.035 TL.
Tam artan oranlılıkta, matrahın bulunduğu sınıfın oranı tüm matraha uygulanır.
2
Dilim usulü (artan oranlı) vergi borcu değişimi hesaplanır.
120.000120.000 TL için: (60.000×0,15)+(60.000×0,25)=9.000+15.000=24.000(60.000 \times 0,15) + (60.000 \times 0,25) = 9.000 + 15.000 = 24.000 TL. 120.100120.100 TL için: 24.000+(100×0,35)=24.03524.000 + (100 \times 0,35) = 24.035 TL.
Dilim usulünde her dilim kendi oranıyla vergilendirilir.
3
Marjinal artışlar (vergi borcundaki değişim) karşılaştırılır.
Tam artan: 42.035−30.000=12.03542.035 - 30.000 = 12.035 TL. Dilim usulü: 24.035−24.000=3524.035 - 24.000 = 35 TL.
Bu fark, tam artan oranlı tarifedeki 'sıçrama etkisi'ni (jump effect) göstermektedir.

Anahtar Kavram

Vergi tarifelerinde tam artan oranlılık (sınıf usulü) ile dilim usulü artan oranlılık arasındaki temel fark, bir üst dilime geçildiğinde yeni oranın matrahın tamamına mı yoksa sadece artan kısma mı uygulanacağıdır.

Daha Fazla Pratik

Vergi tarifelerinde 'degresyon' kavramını ve sabit oranlı bir vergiye muafiyet eklenmesinin yarattığı gizli artan oranlılık etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Vergi Tarifeleri

Bu konudan daha fazla soru