Soru

Zorluk: Çok zorArz ve Talep Esnekliklerinin Yansımaya Etkisi

Vergi yansıması teorisine göre, vergi yükünün (vergi incidansı) ekonomik birimler arasındaki paylaşımı arz ve talep esnekliklerine bağlı olarak şekillenmektedir. Bir piyasada işlem gören malın talebinin fiyat esnekliği katsayısı ed=0,4|e_d| = 0,4 ve arzının fiyat esnekliği katsayısı es=1,6e_s = 1,6 olarak saptanmıştır. Bu malın her bir birimi üzerinden 4040 TL tutarında spesifik bir vergi alınması durumunda, tüketicinin üstlendiği birim vergi yükü ile üreticinin üstlendiği birim vergi yükü arasındaki fark kaç TL'dir?

  1. A
    8
  2. B
    16
  3. 24Cevap
  4. D
    32
  5. E
    40

Cevap

Tüketici ve üretici arasındaki birim vergi yükü farkı 24 TL'dir.
Verilen esneklik değerlerine göre tüketicinin üstlendiği pay toplam verginin %80'i (3232 TL), üreticinin üstlendiği pay ise %20'si (88 TL) olarak hesaplanır. Bu iki değer arasındaki fark 2424 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Tüketicinin üstlendiği vergi yükünün (birim fiyat artışının) hesaplanması.
Vt=T×eses+ed=40×1,61,6+0,4=32V_t = T \times \frac{e_s}{e_s + |e_d|} = 40 \times \frac{1,6}{1,6 + 0,4} = 32 TL
Vergi yükünün tüketiciye yansıyan payı, arz esnekliğinin toplam esnekliğe (arz + talep esnekliği) oranına eşittir.
2
Üreticinin üstlendiği vergi yükünün hesaplanması.
Vu=TVt=4032=8V_u = T - V_t = 40 - 32 = 8 TL
Toplam vergi miktarından tüketicinin üstlendiği pay çıkarılarak üreticinin üzerinde kalan net yük bulunur.
3
İki yük arasındaki farkın bulunması.
VtVu=328=24|V_t - V_u| = |32 - 8| = 24 TL
Soru kökünde talep edilen nihai matematiksel farka ulaşılır.

Anahtar Kavram

Vergi yansımasında tarafların üstlendiği yük, nisbi esnekliklere göre belirlenir; esnekliği daha düşük olan (inelastik) taraf verginin daha büyük bir kısmını üstlenir.

Alternatif Yöntem

Birim vergi yükü oranları Vt/Vu=es/edV_t / V_u = e_s / |e_d| formülüne dayanır. 1,6/0,4=41,6 / 0,4 = 4 olduğu için tüketici, üreticiden 4 kat daha fazla vergi yükü üstlenir. 4x+x=404x + x = 40 denkleminden x=8x = 8 bulunur. Buradan Vt=32V_t = 32 ve Vu=8V_u = 8 bulunur; fark 328=2432 - 8 = 24 TL olur.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla