Soru

Zorluk: ZorParafiskal Gelirler

Kamu maliyesi literatüründe 'parafiskal gelirler' olarak adlandırılan ve sosyal güvenlik kurumları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları tarafından tahsil edilen gelirlerin; bütçe disiplini, kurumsal yapı ve tahsis amacı bakımından klasik vergilerden ayrıldığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Bu gelirlerin genel bütçe dışında, geliri tahsil eden kurumun kendi bütçesinde toplanması ve sadece o kurumun üyelerine veya kapsadığı gruba yönelik hizmetlerin finansmanında kullanılmasıCevap
  2. B
    Ödenen bedelin, bireyin doğrudan ve kişisel olarak yararlandığı belirli bir kamu hizmetinin maliyetine tam olarak eşit olması zorunluluğu
  3. C
    Devletin bayındırlık faaliyetleri neticesinde özel mülklerin değerinde meydana gelen artışın kamuya aktarılması amacıyla tek seferlik alınması
  4. D
    'Adem-i tahsis' ilkesine tam uyum sağlayarak, toplanan fonların merkezi yönetim bütçesindeki herhangi bir gider kalemine aktarılabilmesi
  5. E
    Tamamen özel hukuk sözleşmelerine dayanması ve kamu gücünün bu gelirlerin tahsilinde hiçbir hukuki rol oynamaması

Cevap

Parafiskal gelirlerin klasik vergilerden ayrılan temel yönü, genel bütçe dışında kalmaları (özerk bütçeli olmaları) ve geliri ödeyen grubun ortak ihtiyaçlarına tahsis edilmeleridir.
Doğru yanıt olan seçenek, parafiskal gelirlerin hem kurumsal (genel bütçe dışı/özerk bütçe) hem de fonksiyonel (belirli bir gruba tahsis) ayırt edici özelliklerini tam olarak ifade etmektedir. Vergiler merkezi bütçeye aktarılıp her türlü harcamada kullanılırken, parafiskal gelirler sadece toplandıkları amacın (sosyal güvenlik veya mesleki hizmetler) finansmanında kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumsal yapıyı incele.
Parafiskal gelirlerin merkezi yönetim değil, sosyal güvenlik kurumları ve meslek kuruluşları (barolar, odalar vb.) tarafından toplandığı görülür.
Bu kurumlar devlet hiyerarşisi dışında kamu tüzel kişiliğine sahip özerk yapılardır.
2
Bütçe ve tahsis ilişkisini analiz et.
Bu gelirlerin 'Adem-i Tahsis' ilkesine tabi olmadığı, yani doğrudan toplandığı grubun hizmetlerine (emeklilik, mesleki gelişim vb.) ayrıldığı belirlenir.
Vergilerde ise 'genellik' ve 'tahsis etmeme' ilkesi gereği toplanan para genel havuzda birleşir.
3
Sonuçlandır.
Yapısal farkın bütçe bütünlüğü dışındaki konum ve grup yararı odaklılık olduğu saptanır.
Bu durum parafiskal geliri vergiden ayıran en temel akademik ve hukuki kriterdir.

Anahtar Kavram

Parafiskal Gelirlerin Bütçesel Özerkliği ve Tahsis Niteliği

İpuçları

1
Parafiskal gelirlerin hangi kurumlar (SGK, Odalar) tarafından toplandığını hatırlayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla