Negatif bir arz şoku sonucunda ortaya çıkan maliyet enflasyonu ve üretim daralmasının eş anlı olarak yaşandığı stagflasyonist bir ekonomide, politika yapıcılar arz yönlü iktisat teorisi çerçevesinde bir istikrar programı tasarlamaktadır. Bu programda, ekonominin Laffer Eğrisi'nin 'yasak bölge'sinde (optimal vergi oranının aşıldığı bölge) bulunduğu tespitiyle marjinal vergi oranlarının düşürülmesine karar verilmiştir.
Buna göre, arz yönlü iktisat yaklaşımı bağlamında, uygulanan bu vergi indirimlerinin temel aktarım mekanizması ve hedeflenen makroekonomik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- Marjinal vergi oranlarındaki indirimlerin 'vergi takozu'nu daraltarak emek ve sermaye arzını teşvik etmesi; bunun sonucunda toplam arz eğrisinin sağa kayarak hem fiyatlar genel düzeyini düşürmesi hem de reel üretimi artırmasıCevap
- BMarjinal vergi oranlarındaki düşüşün temel amacının, hanehalkının harcanabilir gelirini artırarak toplam talebi canlandırmak ve bu sayede ekonomiyi durgunluktan çıkarmak olması
- CVergi oranlarındaki indirimlerin, Keynesyen çarpan mekanizmasını harekete geçirerek toplam harcamaları otonom olarak artırması ve devletin piyasaya müdahalesiyle tam istihdamın sağlanması
- DUygulanacak vergi indirimlerinin enflasyonu kısa vadede daha da yükseltmesi pahasına işsizliği azaltması ve politika yapıcıların bu iki makroekonomik hedef arasındaki zorunlu değiş-tokuşu (trade-off) kabul etmesi
- EVergi teşviklerinin yalnızca ekonominin mutlak olarak küçüldüğü slumpflasyon durumlarında geçerli bir araç olarak görülüp, stagflasyonla mücadelede asıl hedefin daraltıcı para ve maliye politikalarının eşgüdümlü uygulanması olması
Cevap
Vergi oranlarındaki indirimlerin vergi takozunu daraltarak emek ve sermaye arzını teşvik etmesi, toplam arz eğrisini sağa kaydırarak enflasyonu düşürmesi ve üretimi artırması
Arz yönlü iktisat yaklaşımına göre stagflasyonla mücadelenin temel yolu, toplam arz eğrisini sağa kaydırmaktır. Laffer Eğrisi'nin 'yasak bölge'sinde yer alan yüksek marjinal vergi oranlarının düşürülmesi, işçi ve işveren arasındaki 'vergi takozu'nu daraltır. Bu durum emeğin net ücretini artırarak çalışma arzusunu, sermayenin net getirisini artırarak yatırım iştahını teşvik eder. Sonuç olarak toplam arz artar (AS eğrisi sağa kayar), bu da ekonomide aynı anda hem fiyatlar genel düzeyinin düşmesini hem de reel üretimin artmasını sağlayarak stagflasyonu ortadan kaldırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisat ve Vergi Takozu