Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖzel Ekonomi ve Kamu Ekonomisi Gelirleri Ayrımı

Kamu gelirlerinin sınıflandırılmasında devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin bir "özel hukuk kişisi" gibi hareket ederek (jusjus gestionisgestionis), piyasa mekanizması içerisinde elde ettiği gelirler özel ekonomi gelirleri olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin egemenlik gücüne (jusjus imperiiimperii) dayanmadan elde ettiği bu tür "özel ekonomi gelirleri" arasında gösterilemez?

  1. A
    Kamu iktisadi teşebbüslerinin mal ve hizmet satışlarından elde edilen dönem kârları
  2. B
    Hazineye ait taşınmazların özel kişilere kiralanması sonucunda sağlanan kira gelirleri
  3. C
    Devlet ormanlarından elde edilen kereste ve diğer ürünlerin satış bedelleri
  4. Belediyelerin sunduğu evlendirme veya noterlerin sunduğu tasdik hizmetleri karşılığında alınan harçlarCevap
  5. E
    Devletin sahip olduğu hisse senetlerinden elde ettiği temettü (kâr payı) gelirleri

Cevap

Belirli bir kamu hizmetinden yararlanma karşılığında devletin egemenlik gücüne dayanarak tahsil ettiği harçlar, kamu ekonomisi gelirleri kapsamındadır.
Doğru yanıt olan harçlar, devletin sunduğu bir kamu hizmetinden (örneğin yargı, noterlik, evlendirme) faydalananlardan, bu hizmetin maliyetine katılma payı olarak egemenlik gücüne dayalı olarak aldığı kamu hukuku gelirleridir. Özel ekonomi gelirlerinde ise devlet, piyasadaki herhangi bir satıcı veya mülk sahibi gibi davranır ve fiyat piyasa koşullarına göre belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Özel ekonomi ve kamu ekonomisi gelirleri ayrımının temel kriterini belirle.
Temel kriter, devletin geliri elde ederken egemenlik gücünü (jusjus imperiiimperii) kullanıp kullanmadığıdır.
Bu ayrım, devletin işlemdeki hukuki konumunu (özel hukuk kişisi mi yoksa kamu otoritesi mi olduğu) esas alır.
2
Seçeneklerdeki gelir türlerini hukuki niteliklerine göre gruplandır.
KİT kârları, kira gelirleri, orman ürünü satışları ve temettüler devletin piyasa koşullarında elde ettiği gelirlerdir; harçlar ise yasal zorunluluğa dayalıdır.
Özel ekonomi gelirlerinde iradilik ve piyasa fiyatı hakimken, kamu ekonomisi gelirlerinde cebir ve kanunilik hakimdir.
3
İstisna durumu veya yanlış kategorize edilen unsuru saptayarak soruyu yanıtla.
Harçlar, bir hizmet karşılığı olsa dahi devletin bir otorite olarak belirlediği tutarlardır ve kamu hukuku geliridir.
Harç ödemesi, hizmetten yararlanan kişi için yasal bir zorunluluktur ve devlet bu geliri egemenlik gücüyle toplar.

Anahtar Kavram

Jus Imperii (Egemenlik Gücü) ve Jus Gestionis (Özel Hukuk Yönetimi) Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Devletin egemenlik gücüne dayanarak elde ettiği 'cebri' gelirler ile piyasa ekonomisi içindeki 'iradi' gelirler arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Özel Ekonomi ve Kamu Ekonomisi Gelirleri Ayrımı