Kamu maliyesi literatüründe, devletin piyasadan doğrudan mal ve hizmet talep etmesi ile hanehalklarına karşılıksız ödeme yapmasının makroekonomik sonuçları çarpan mekanizması üzerinden farklılaşmaktadır.
Varsayımsal bir ekonomide, merkezi yönetim bütçe dengesini ve toplam ödenek hacmini sabit tutma kısıtı altında stratejik bir politika değişikliğine gitmiştir. Bu kapsamda, idarelerin kendi günlük faaliyetleri için piyasadan yaptığı sarf malzemesi ve rutin hizmet alımları (reel harcamalar) daraltılmış; buradan açığa çıkan fonların tamamı, tasarruf eğilimi çok yüksek olan rantiye kesimine iç borç anapara ve faiz ödemesi (transfer harcamaları) şeklinde aktarılmıştır.
Bu yapısal bütçe dönüşümünün makroekonomik değişkenler, özellikle de ekonomideki toplam tüketim düzeyi ve harcanabilir gelir dinamikleri üzerindeki nihai teorik etkisine ilişkin aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- Devletin piyasadan çekilmesiyle azalan doğrudan kamu tüketimi, transferi alan kesimin harcanabilir gelirindeki artışın yaratacağı sınırlı uyarılmış özel tüketimden daha büyük olacağı için ekonominin toplam tüketim hacmi daralır.Cevap
- BPiyasaya enjekte edilen toplam nominal fon tutarı değişmediğinden, kamunun vazgeçtiği reel tüketim miktarı kadar özel kesim tüketimi artar ve toplam talebin tüketim bileşeni sabit kalır.
- CYapılan aktarım ilgili grubun harcanabilir gelirini doğrudan artırdığından, ekonominin ortalama marjinal tüketim eğilimi yükselir ve net bir genişletici tüketim etkisi ortaya çıkar.
- Dİç borç ödemeleri sermaye teşkili yaratan yatırım harcamaları niteliğine dönüştüğünden, özel tüketim üzerinde bir etki yaratmaksızın doğrudan dışlama etkisine (crowding-out) yol açar.
- EBütçe ödeneklerinin niteliğindeki bu değişim, üretken olmayan kesimlerin elindeki atıl likiditeyi artıracağından, harcanabilir gelir artışı mutlak surette enflasyonist bir tüketim patlamasına neden olur.