Soru

Zorluk: OrtaPiyasa Şekillerinin Yansımaya Etkisi

Vergi yansıması teorisinde piyasa yapılarının yansıma derecesi üzerindeki etkileri incelenirken; doğrusal (lineer) bir talep eğrisi ve sabit maliyet koşullarının (MC=ACMC=AC) geçerli olduğu varsayımı altında, tam rekabet piyasası ile monopol piyasasındaki fiyat artışlarının vergi miktarı ile ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Tam rekabet piyasasında vergi miktarı kadar fiyat artışı yaşanırken, monopol piyasasında fiyat artışı vergi miktarının yarısı kadar olur.Cevap
  2. B
    Monopol piyasasında monopolcünün fiyat belirleme gücü sayesinde fiyat artışı her zaman vergi miktarından daha fazla gerçekleşir.
  3. C
    Tam rekabet piyasasında firmalar fiyat alıcı oldukları için vergi sonrası fiyatı artıramazlar ve vergi yükünün tamamı üretici üzerinde kalır.
  4. D
    Sabit maliyet koşulları altında, piyasa yapısından bağımsız olarak verginin tamamı her iki piyasada da tüketiciye yansıtılır.
  5. E
    Her iki piyasa yapısında da vergi yansıması sadece talep esnekliğine bağlıdır ve piyasa yapısının yansıma üzerinde bir etkisi yoktur.

Cevap

Tam rekabet piyasasında vergi miktarı kadar fiyat artışı yaşanırken, monopol piyasasında fiyat artışı vergi miktarının yarısı kadar olur.
Vergi yansıması analizinde piyasa yapısı temel bir belirleyicidir. Doğrusal talep ve sabit maliyet varsayımları altında; tam rekabet piyasasında arz esnekliği sonsuz kabul edildiği için verginin tamamı (dP=dtdP = dt) fiyata yansıtılarak tüketiciye devredilir. Ancak monopol piyasasında, monopolcü marjinal hasılat ile marjinal maliyeti eşitlediği için ve doğrusal talep eğrisi durumunda marjinal hasılatın eğimi talebin iki katı olduğundan, fiyattaki artış vergi miktarının yarısı (dP=0.5dtdP = 0.5dt) düzeyinde kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Tam rekabet piyasasında sabit maliyet (MCMC) durumunu analiz etmek.
Tam rekabette uzun dönem arz eğrisi yataydır (esneklik sonsuzdur). Bu durumda P=MCP = MC dengesinde, tt kadar birim vergi alınması fiyatı doğrudan P+tP + t seviyesine çıkarır; yani yansıma %100'dür.
Arz esnekliği sonsuz olduğunda vergi yükü tamamen tüketiciye yansıtılır.
2
Monopol piyasasında doğrusal talep altında kar maksimizasyonu koşulunu incelemek.
Monopolcü MR=MCMR = MC noktasında üretim yapar. Doğrusal bir talep eğrisinde (P=abQP = a - bQ), marjinal hasılat eğrisinin eğimi talebin iki katıdır (MR=a2bQMR = a - 2bQ).
Monopolde fiyatın belirlenmesinde marjinal hasılat ve marjinal maliyet dengesi esastır.
3
Monopolde vergi sonrası fiyat değişimini hesaplamak.
Marjinal maliyet tt kadar arttığında (MC+tMC + t), marjinal hasılatın eğimi nedeniyle denge fiyatındaki artış ΔP=ΔMC/2\Delta P = \Delta MC / 2 yani t/2t / 2 olur.
Eğim farkı nedeniyle monopolcü fiyatı vergi artışının yarısı kadar artırarak yeni dengeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Piyasa yapılarının yansıma derecesi üzerindeki belirleyici etkisi (Tam Rekabet vs Monopol karşılaştırması).

İpuçları

1
Tam rekabette arz eğrisinin yatay olması durumunda fiyatın nasıl değişeceğini düşünün.
2
Monopolde marjinal hasılat (MR) eğrisinin talep eğrisine göre konumunu ve eğimini hatırlayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla