Bir ülkenin Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan 'Makroekonomik İstikrar Raporu'nda, ekonomide son dönemde gözlemlenen sıfıra yakın büyüme oranlarına rağmen genel fiyatlar düzeyindeki katı artış eğilimine dikkat çekilmiştir. Raporda, mevcut darboğazdan çıkış stratejisi olarak; çalışma ile boş zaman ve tüketim ile tasarruf arasındaki nispi fiyatları değiştirecek maliye politikası araçlarına öncelik verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Buna göre, raporda işaret edilen Arz Yönlü İktisat stratejisi kapsamında hayata geçirilecek spesifik maliye politikası uygulaması ve bunun beklenen teorik sonucu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- Vergi takozunun daraltılarak net faktör getirilerinin yükseltilmesi öngörülür; böylece toplam arz () eğrisi sağa kayarak işsizlik azalırken, Laffer Eğrisi'nin yasaklayıcı bölgesinde olunduğu varsayımıyla vergi gelirleri düşmeden enflasyon hafifletilir.Cevap
- BGenişletici bir yaklaşımla hanehalkı marjinal vergi oranlarının düşürülmesi önerilir; böylece harcanabilir gelir kanalıyla canlanan toplam talep () işsizliği azaltırken, artan üretim sayesinde fiyatlar genel düzeyi sabit kalır.
- CKurumlar ve gelir vergisi oranlarındaki indirimlerle üretim hacminin hızla artırılması hedeflenir; ancak kısa dönem Phillips Eğrisi mekanizması gereği, azalan işsizlik oranının bedeli olarak daha yüksek bir maliyet enflasyonuna katlanılması kabul edilir.
- DStagflasyon ortamında maliye politikasının etkisiz olduğu kabul edilerek denk bütçe prensibine dönülmesi amaçlanır; vergi oranları ile kamu harcamaları eşanlı olarak kısılarak ekonominin kendi kendine doğal işsizlik seviyesine dönmesi beklenir.
- EEkonomideki fiyat artışlarını durdurmak için öncelikle zorunlu tasarrufların artırılması ve ek vergilerle hanehalkı harcamalarının baskılanması gerektiği savunulur; zira arz yönlü teşvikler sadece slumpflasyon dönemlerinde geçerlidir.
Cevap
Vergi takozunun daraltılarak net faktör getirilerinin yükseltilmesini ve toplam arz () eğrisinin sağa kaymasıyla işsizlik ile enflasyonun eşanlı düşürülmesini ifade eden seçenektir.
Arz Yönlü İktisat yaklaşımına göre stagflasyonun panzehiri, üretici ve işçi üzerindeki vergi yükünü (vergi takozunu) hafifletmektir. Bu politika, boş zamanın maliyetini artırıp çalışmayı teşvik ederek nispi fiyatları değiştirir ve toplam arz () eğrisini sağa kaydırır. Sonuç olarak üretim artar, işsizlik düşer ve maliyet enflasyonu kırılır. Üstelik bu indirimler Laffer Eğrisi'nin yasaklayıcı bölgesinde yapılıyorsa, genişleyen vergi tabanı sayesinde devletin vergi gelirleri düşmez, böylece bütçe açığı ve ek enflasyonist baskı yaratılmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisat, Vergi Takozu ve Laffer Eğrisi