Dinamik stokastik genel denge (DSGE) modellerini kendi teorik zeminlerine entegre eden Yeni Keynesyen ekol, iradi maliye politikasının konjonktür dalgalanmalarını yumuşatmada etkili bir araç olabileceğini teorize eder. Bu ekol, piyasa katılımcılarının beklentilerini mevcut tüm bilgileri kullanarak ileriye dönük oluşturduğu varsayımını (rasyonel beklentiler) reddetmeden, kamu harcaması çarpanının kısa dönemde pozitif ve anlamlı bir büyüklükte olabileceğini savunur.
Buna göre, Yeni Keynesyen analizde maliye politikasının dışlama (crowding-out) etkisine tamamen yenik düşmemesinin ve reel hasıla üzerinde etkili olmasının temel teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
- Eksik rekabet piyasalarındaki firmaların menü maliyetleri ve eşanlı olmayan fiyatlama sözleşmeleri yüzünden talep şoklarına fiyatlar yerine üretim miktarıyla tepki vermesi.Cevap
- BEkonomik birimlerin enflasyon bekleyişlerini geçmiş dönem gerçekleşmelerine göre (adaptif beklentiler) oluşturması nedeniyle mali şoklara gecikmeli intibak etmesi.
- Cİşçi sendikalarının nominal ücret pazarlıklarında para aldanması (money illusion) yaşayarak kamu harcamalarından kaynaklı fiyat artışlarını tam öngörememesi.
- DGenişletici maliye politikasının marjinal vergi oranlarını düşürerek doğrudan faktör arzını teşvik etmesi ve potansiyel üretimi kalıcı olarak artırması.
- EEkonomik göstergelerdeki bozulmanın, önceden yasalaşmış kurallar gereği idari bir karara ihtiyaç duymadan yeni vergi oranlarını devreye sokması.
Cevap
Yeni Keynesyen modelde maliye politikasının etkinliğini sağlayan mekanizma; menü maliyetleri ve eşanlı olmayan fiyatlama gibi nedenlerle ortaya çıkan nominal katılıklar sonucu, firmaların şoklara fiyatlar yerine üretim miktarını değiştirerek uyum sağlamasıdır.
Yeni Keynesyen yaklaşım, piyasaların anında temizlendiği (market clearing) fikrini reddeder. Eksik rekabet koşulları, fiyat değiştirmenin getirdiği menü maliyetleri ve uzun süreli sözleşmeler nedeniyle fiyatlar ve ücretler kısa dönemde yapışkandır (nominal katılıklar). Bu katılıklar sebebiyle, hükümetin genişletici iradi maliye politikası gibi toplam talep şokları karşısında firmalar fiyatlarını hemen güncellemek yerine üretim miktarlarını artırarak tepki verirler (miktar intibakı). Bu mekanizma, bireyler rasyonel olsa dahi maliye politikasının kısa dönemde reel üretim ve istihdam üzerinde pozitif etkiler yaratmasını sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yeni Keynesyen Makroekonomik Modelde Nominal Katılıklar (Fiyat ve Ücret Yapışkanlığı)