Soru

Zorluk: OrtaGenellik İlkesinin İstisnaları

Bütçe hukukunda genellik ilkesi; tüm gelir ve giderlerin bütçede gayrisafi olarak gösterilmesini (gayrisafi usul) ve belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesini (adem-i tahsis) öngörmektedir. 50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu bu ilkeyi temel bir kural olarak benimsemiş olsa da uygulamada bazı istisnalara yer vermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 50185018 sayılı Kanun çerçevesinde genellik ilkesinin doğrudan bir istisnasıdır?

  1. Gerçek veya tüzel kişiler tarafından belirli bir kamu hizmetinin yürütülmesini sağlamak amacıyla yapılan şartlı bağış ve yardımlarCevap
  2. B
    Döner sermayeli işletmelerin bütçe bütünlüğü dışında kendi özel bütçeleri ile yönetilmesi
  3. C
    Sosyal Güvenlik Kurumlarının bütçelerinin merkezi yönetim bütçesi kapsamı dışında onaylanması
  4. D
    Bütçe ödeneklerinin yıl sonunda kullanılmayan kısımlarının iptal edilerek bütçeye gelir kaydedilmesi
  5. E
    Kamu idarelerinin bütçe hazırlık sürecinde gelirlerini giderlerinden bağımsız olarak tahmin etmeleri

Cevap

Gerçek veya tüzel kişiler tarafından belirli bir kamu hizmetinin yürütülmesini sağlamak amacıyla yapılan şartlı bağış ve yardımlar
Şartlı bağış ve yardımlar, bağışçının belirli bir amaca (gidere) yönelik olarak yaptığı ödemelerdir. 50185018 sayılı Kanun gereği bu tutarların sadece belirtilen amaç doğrultusunda harcanabilmesi, kamu gelirlerinin belirli giderlere tahsis edilmemesi gerektiğini savunan 'adem-i tahsis' kuralına (ve dolayısıyla Genellik İlkesine) doğrudan bir istisna teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını analiz etme
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir-gider netleştirilmemesi) ve adem-i tahsis (belirli gelirin belirli gidere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
Soru, bu kurallardan birine getirilen istisnayı aramaktadır.
2
5018 sayılı Kanun'daki istisnai hükümleri değerlendirme
Kanun'un 4040. maddesinde şartlı bağışların 'şart kılındığı amaçla harcanmak üzere ödenek kaydedileceği' belirtilmiştir.
Gelirin belirli bir giderle ilişkilendirilmesi, adem-i tahsis kuralını bozar.
3
Genellik ve Birlik ilkeleri ayrımını yapma
Döner sermayeler, fonlar ve SGK gibi ayrı bütçeli yapılar Birlik ilkesi istisnası iken; şartlı bağış ve özel gelirler Genellik ilkesi istisnasıdır.
KPSS sınavlarında en sık yapılan hata bu iki ilkenin istisnalarını karıştırmaktır.

Anahtar Kavram

Genellik ilkesi (Universality) ve adem-i tahsis (Non-assignment) kuralının istisnaları
Bu soruyu puanla