Examkin

Genellik İlkesinin İstisnaları

18 soru

Soru 1Soru →

Bütçe ilkelerinden 'Genellik İlkesi', kamu maliyesinde mali disiplini ve parlamentonun bütçe üzerindeki denetim gücünü artırmak amacıyla 'gayrisafi usul' ve 'adem-i tahsis' olmak üzere iki alt kuralı temel alır. Buna göre, bütçe hukukunda yer alan aşağıdaki uygulamalardan hangisi, kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesini ifade eden 'adem-i tahsis' kuralının doğrudan bir istisnasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belirli bir kamu hizmetinin ifası şartıyla kabul edilen şartlı bağış ve yardımların bütçede ilgili hizmet tertibiyle ilişkilendirilmesi

Cevap

Belirli bir kamu hizmetinin gerçekleştirilmesi amacıyla alınan ve sadece o amaçla harcanabilen şartlı bağışlar, adem-i tahsis kuralının istisnasıdır.
Genellik ilkesinin 'adem-i tahsis' (tahsis etmeme) kuralına göre, devletin tüm gelirleri 'havuz' mantığıyla birleşir ve herhangi bir ayrım yapılmaksızın tüm giderleri karşılar. Ancak 5018 sayılı Kanun uyarınca, gerçek veya tüzel kişilerce belirli hizmetlerin yerine getirilmesi şartıyla yapılan 'şartlı bağış ve yardımlar', bu kuralın bir istisnası olarak doğrudan ilgili hizmet tertibiyle ilişkilendirilir ve sadece o amaç için harcanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını tanımla.
Genellik ilkesi; tüm gelir ve giderlerin bütçede netleştirilmeden gösterilmesi (Gayrisafi Usul) ve gelirlerin giderlerle eşleştirilmemesi (Adem-i Tahsis) kurallarından oluşur.
Soruda istenen 'istisna' türünü belirlemek için önce kuralın kapsamını anlamak gerekir.
2
Adem-i tahsis kuralına aykırı uygulamaları analiz et.
Eğer bir gelir kaynağı, önceden belirlenmiş bir harcama kalemine yasal olarak bağlandıysa (tahsis edildiyse), bu durum adem-i tahsis kuralının dışına çıkar.
Özel gelirler ve şartlı bağışlar, bu kuralın en yaygın yasal istisnalarıdır.
3
Seçeneklerdeki 'Birlik' ve 'Genellik' ayrımını yap.
Fonlar ve özel bütçeler 'Birlik' ilkesini; net bütçe (kâr transferi) ise 'Gayrisafi Usul' kuralını bozar. Şartlı bağışlar ise doğrudan 'Adem-i Tahsis' kuralını deler.
KPSS sorularında genellikle Birlik ve Genellik ilkesi istisnaları birbirine çeldirici olarak sunulur.

Anahtar Kavram

Adem-i Tahsis Kuralı ve İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Birlik ilkesi ile Genellik ilkesi arasındaki farkı pekiştirmek için 'Fonlar' ve 'Özel Gelirler' kavramlarını karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 2Soru →

Maliye literatüründe bütçenin "Genellik İlkesi", gayrisafi usul ve *adem-i tahsis* olmak üzere iki temel alt kurala dayanır. Bu kurallardan *adem-i tahsis*; kamu gelirlerinin belirli bir giderle ilişkilendirilmeden hazine havuzunda toplanmasını ve tüm giderlerin bu ortak havuzdan karşılanmasını ifade eder.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi *adem-i tahsis* kuralına getirilen ve belirli bir gelirin doğrudan belirli bir hizmetin finansmanına ayrılmasına olanak tanıyan yasal bir istisnadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özel gelirler ve şartlı bağışlar

Cevap

Özel gelirler ve şartlı bağışlar, genellik ilkesinin adem-i tahsis kuralına getirilen temel istisnalardır.
Özel gelirler ve şartlı bağışlar, belirli bir kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla yasal olarak tahsis edilen kaynaklar olduğu için, gelirlerin ortak havuzda toplanmasını öngören adem-i tahsis kuralının doğrudan istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını tanımla.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir-giderin mahsup edilmemesi) ve adem-i tahsis (gelirlerin giderlere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
İlkenin kapsamını belirlemek istisnaları ayırt etmek için gereklidir.
2
Adem-i tahsis kuralının istisnalarını belirle.
Özel gelirler ve şartlı bağışlar, yasal olarak belirli bir amaca hizmet etmek üzere ayrıldıkları için bu kuralın dışındadır.
50185018 sayılı Kanun bu kalemleri açıkça istisna olarak tanımlamıştır.
3
Diğer ilkelerle karıştırılan kavramları ele.
Bütçe dışı fonlar ve sosyal güvenlik kurumları gibi yapılar genellik değil, 'Birlik İlkesi' istisnalarıdır.
Sık yapılan kavram karmaşasını önlemek için ayrım yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Genellik İlkesi ve Adem-i Tahsis
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru →

Bütçe hukukunda "Genellik İlkesi", kamu gelir ve giderlerinin bütçede netleştirilmeden gösterilmesini (gayrisafi usul) ve belirli gelirlerin belirli giderlere özgülenmemesini (adem-i tahsis) esas alır. Kamu mali literatürü ve 50185018 sayılı Kanun hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu ilkenin "adem-i tahsis" (tahsis etmeme) kuralına getirilen bir istisnadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şartlı bağış ve yardımların sadece bağış yapanın belirlediği amaçlar doğrultusunda harcanabilmesi

Cevap

Şartlı bağış ve yardımların sadece bağış yapanın belirlediği amaçlar doğrultusunda harcanabilmesi
Genellik ilkesinin "adem-i tahsis" kuralı, devletin genel gelirlerinin belirli bir hizmetin finansmanına ayrılamayacağını ifade eder. Ancak şartlı bağış ve yardımlar, bağışçının şartına bağlı olarak sadece belirli bir kamu hizmeti için kullanılabileceği için bu kuralın açık bir istisnasını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını tanımlayın.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir-giderin mahsup edilmemesi) ve adem-i tahsis (gelirin gidere bağlanmaması) unsurlarından oluşur.
Soruda istenen istisnanın hangi alt kuralı bozduğunu anlamak için gereklidir.
2
Birlik İlkesi ile Genellik İlkesi arasındaki farkı belirleyin.
Birlik İlkesi bütçenin 'sayısı' (tekliği) ile ilgilenirken, Genellik İlkesi bütçenin 'içeriği' (tüm gelir-giderlerin brüt gösterilmesi ve tahsis edilmemesi) ile ilgilenir.
Çeldiricilerin çoğu Birlik İlkesi istisnası olduğu için bu ayrım kritiktir.
3
Adem-i tahsis kuralına aykırı olan uygulamayı seçin.
Şartlı bağışlar, yasa gereği sadece belirtilen amaç için kullanılabileceğinden, bir gelirin bir gidere 'tahsis edilmesi' durumunu yaratır.
İstisna tanımına tam olarak uyan seçenek belirlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Genellik İlkesi ve Adem-i Tahsis Kuralı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre, bütçenin genellik ilkesinin alt kurallarından biri olan "adem-i tahsis" ilkesi, belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesini öngörmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu kuralın istisnalarından biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şartlı bağış ve yardımlar

Cevap

Şartlı bağış ve yardımlar, belirli bir amacın gerçekleştirilmesi şartıyla verildiği için adem-i tahsis kuralının bir istisnasıdır.
Şartlı bağış ve yardımlar, 50185018 sayılı Kanun çerçevesinde belirli bir hizmetin yerine getirilmesi amacıyla kamu idarelerine yapılan yardımlardır. Bu gelirler, bağışçının şart koştuğu amaç dışında kullanılamayacağı için "belirli bir gelirin belirli bir gidere ayrılmaması" kuralının (adem-i tahsis) doğrudan bir istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını tanımla.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir ve giderlerin netleştirilmemesi) ve adem-i tahsis (gelirlerin giderlere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
Sorunun hangi alt kurala odaklandığını netleştirmek için gereklidir.
2
Adem-i tahsis kuralının mantığını analiz et.
Bu kurala göre, bir kamu geliri (örneğin trafik cezası) belirli bir gidere (örneğin yol yapımı) doğrudan ayrılamaz; tüm gelirler tek bir havuzda toplanır.
İstisnanın ne anlama geldiğini anlamak için kuralın işleyişini bilmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki durumların hangi ilkeye istisna olduğunu belirle.
Şartlı bağışlar, bağışçının belirttiği gider dışında kullanılamayacağı için doğrudan bir gelir-gider eşleşmesi yaratır ve adem-i tahsis kuralını bozar.
Doğru cevaba ulaşmak için yasal çerçevedeki istisnaları teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Adem-i Tahsis İstisnaları

İpuçları

1
Genellik ilkesi 'havuz' mantığıyla çalışır; tüm gelirler bir havuzda toplanır ve oradan dağıtılır.
2
Şartlı bağışlarda, parayı veren kişi 'bu parayı sadece şu iş için kullanabilirsin' dediğinde havuz mantığı bozulur mu?

Daha Fazla Pratik

Genellik ilkesinin diğer ayağı olan 'Gayrisafi Usul' kuralının istisnası olarak kabul edilen döner sermayeli işletmeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

Bütçenin 'Genellik İlkesi', kamu mali yönetiminde mali saydamlığın ve bütçe hakkının korunması amacıyla 'Gayrisafi Usul' ve 'Adem-i Tahsis' olmak üzere iki temel kural üzerine inşa edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uygulamaları ve genel bütçe teorisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 'Adem-i Tahsis' (gelirlerin giderlere özgülenmemesi) kuralının bir istisnası olarak işlev görmesine rağmen, 'Gayrisafi Usul' (gelir ve giderlerin bütçede netleştirilmeden ayrı ayrı gösterilmesi) kuralına aykırılık teşkil etmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şartlı bağış ve yardımların, bağışlayan tarafından belirlenen amaç doğrultusunda harcanmak üzere bütçeye gelir ve ödenek kaydedilmesi

Cevap

Şartlı bağış ve yardımların, bağışlayan tarafından belirlenen amaç doğrultusunda harcanmak üzere bütçeye gelir ve ödenek kaydedilmesi
Şartlı bağış ve yardımlar, 5018 sayılı Kanun uyarınca bağışçının belirlediği amaç dışında kullanılamazlar. Bu durum, 'belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi' anlamına gelen 'Adem-i Tahsis' kuralının doğrudan bir istisnasıdır. Ancak bu bağışlar bütçe dışında tutulmaz veya doğrudan netleştirilmez; aksine bütçeye tam tutarıyla gelir kaydedilir ve karşılığında ilgili amaca hizmet edecek bir ödenek açılır. Gelir ve giderin ayrı ayrı bütçede yer alması, 'Gayrisafi Usul' kuralına (brüt bütçeleme) uygun bir uygulamadır. Dolayısıyla bu uygulama, Genellik ilkesinin bir parçasını ihlal ederken diğer parçasını korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını tanımla.
Genellik = Gayrisafi Usul (Mahsup yok) + Adem-i Tahsis (Tahsis/Özgüleme yok).
Sorunun hangi kuralın ihlal edilip hangisinin edilmediğini istediğini anlamak için temel tanımlar gereklidir.
2
Seçeneklerdeki uygulamaların 5018 sayılı Kanun'a göre muhasebeleşme şeklini analiz et.
Şartlı bağışlar, 5018 madde 40 uyarınca bütçeye 'gelir' kaydedilir ve aynı miktar 'ödenek' olarak açılır.
Bütçeye hem gelir hem gider girişi yapılması, Gayrisafi Usul'ün korunduğunu gösterir.
3
Şartlı bağışın 'Adem-i Tahsis' kuralı ile olan ilişkisini değerlendir.
Bağışçı bir amaç belirttiği için bu gelir başka bir hizmette kullanılamaz; bu durum Adem-i Tahsis'e aykırıdır (istisnadır).
Adem-i Tahsis kuralı her türlü gelirin her türlü gideri karşılaması gerektiğini savunur, şartlı bağış ise bunu engeller.

Anahtar Kavram

Genellik İlkesi ve Alt Kuralları

Daha Fazla Pratik

Birlik ilkesi ile Genellik ilkesinin ortak istisnası olan 'Döner Sermayeler' konusuna odaklanan soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 6Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve çağdaş bütçeleme yaklaşımları çerçevesinde; bütçenin genellik ilkesi "gayrisafi usul" ve "adem-i tahsis" olmak üzere iki temel alt kuraldan oluşur. Kamu hizmetlerinin dinamik yapısı ve bazı özel gereklilikler nedeniyle bu kurala yasal istisnalar tanınmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bütçenin genellik ilkesinin istisnaları arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi yönetim bütçesi kapsamında olmayan, bütçe dışında kurulan ve yönetilen bütçe dışı fonların varlığı

Cevap

Bütçe dışı fonların varlığı, bütçenin birlik ilkesinin bir istisnasıdır.
Bütçenin genellik ilkesi, bütçede hiçbir gelirin hiçbir gidere tahsis edilmemesini (adem-i tahsis) ve tüm gelir-giderlerin brüt rakamlarla gösterilmesini (gayrisafi usul) ifade eder. Bütçe dışı fonların varlığı ise devletin bazı mali faaliyetlerinin bütçe disiplini ve tekliği dışında yürütülmesi anlamına gelir; bu durum bütçenin 'birlik' ilkesinin en temel istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını tanımlayın.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir ve giderlerin netleştirilmeden gösterilmesi) ve adem-i tahsis (gelirlerin giderlere özgülenmemesi) kurallarından oluşur.
Sorunun hangi ilkeleri kapsadığını belirlemek için temel kuralları hatırlamak gerekir.
2
Verilen seçenekleri genellik ilkesinin bu iki alt kuralı ile eşleştirin.
Şartlı bağışlar, özel gelirler ve mahalli idare tahsisleri 'adem-i tahsis' istisnasıdır. Döner sermaye net kâr transferi 'gayrisafi usul' istisnasıdır.
İstisnaların hangi kuralı bozduğunu belirlemek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.
3
Birlik ilkesi ile genellik ilkesi arasındaki farkı analiz edin.
Birlik ilkesi bütçenin 'sayısı' (tek olması) ile ilgiliyken, genellik ilkesi bütçenin 'kapsamı' (tüm işlemlerin brüt gösterilmesi ve tahsis yapılmaması) ile ilgilidir.
Bütçe dışı fonlar, bütçe tekliğini bozduğu için birlik ilkesi kapsamında değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Genellik İlkesi ile Birlik İlkesi İstisnalarının Ayırımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yer alan "belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesi" kuralı, bütçenin genellik ilkesinin temelini oluşturan adem-i tahsis kuralıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi söz konusu adem-i tahsis kuralının yasal bir istisnasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şartlı bağış ve yardımlar

Cevap

Şartlı bağış ve yardımlar
Şartlı bağış ve yardımlar, bağış yapan kişinin belirlediği özel amaca yönelik kullanılmak zorunda olduğu için bütçenin genel havuzuna (adem-i tahsis kuralına) dahil edilemezler. Bu durum, genellik ilkesinin yasal bir istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe ilkeleri arasındaki farkı analiz et.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul ve adem-i tahsis olmak üzere iki alt kuraldan oluşur.
Soruda istenen adem-i tahsis kuralının (gelirin gidere bağlanmaması) istisnasını bulmak için bu tanımlar temeldir.
2
Seçeneklerdeki istisnaları kategorize et.
Şartlı bağışlar genellik ilkesinin istisnasıyken; bütçe dışı fonlar, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler birlik ilkesinin istisnasıdır.
Öğrencinin en çok karıştırdığı nokta olan birlik ve genellik ilkeleri arasındaki ayrımı netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Genellik ilkesi uyarınca uygulanan adem-i tahsis kuralı, kamu gelirlerinin havuza atılmasını ve belirli bir gidere bağlanmamasını gerektirir; ancak şartlı bağışlar bu havuz kuralının dışındadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 13.13. maddesinde düzenlenen bütçe ilkeleri uyarınca, "belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesi esastır" hükmü bütçenin genellik ilkesinin "adem-i tahsis" boyutunu oluşturmaktadır. Kamu mali disiplinini sağlamaya yönelik bu kuralın temel amacı, bütçe kaynaklarının önceliklere göre esnek bir şekilde dağıtılmasına imkan tanımaktır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan söz konusu "adem-i tahsis" kuralının yasal bir istisnası olarak değerlendirilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu idarelerine yapılan şartlı bağışlar ile belirli hizmetlerin karşılığı olan özel gelirlerin özel ödeneklerle ilişkilendirilmesi

Cevap

Kamu idarelerine yapılan şartlı bağışlar ile belirli hizmetlerin karşılığı olan özel gelirlerin özel ödeneklerle ilişkilendirilmesi
Genellik ilkesinin 'adem-i tahsis' boyutu, genel bütçeye giren her kuruş gelirin, bütçedeki her türlü gideri karşılaması esasına dayanır. Ancak 50185018 sayılı Kanun çerçevesinde, bağışçının belirli bir amaca yönelik şart koyduğu 'şartlı bağışlar' ile kanunla belirli hizmetlere harcanması öngörülen 'özel gelirler', bu gelirin sadece o amaca harcanması zorunluluğu nedeniyle adem-i tahsis kuralının doğrudan ve yasal bir istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt boyutlarını analiz etme
Genellik ilkesi; 'Gayrisafi Usul' (gelir ve giderlerin netleştirilmemesi) ve 'Adem-i Tahsis' (gelirlerin giderlere bağlanmaması) olarak ikiye ayrılır.
Sorunun odaklandığı istisnanın hangi kurala ait olduğunu netleştirmek gerekir.
2
50185018 sayılı Kanun'un 13/g13/g maddesini değerlendirme
İlgili madde adem-i tahsis kuralını temel ilke olarak belirler ancak yasal olarak şartlı bağışları ve özel gelirleri bu kuralın dışında tutar.
Yasal çerçevedeki spesifik istisnaları tespit etmek için kanun maddesi temel alınmalıdır.
3
Seçenekleri ilke bazlı tasnif etme
Birlik ilkesi istisnaları (SGK, Fonlar vb.) ile genellik ilkesi istisnaları (Özel gelirler, net bütçe vb.) arasındaki ayrım yapılarak doğru cevap saptanır.
KPSS düzeyindeki sorularda en yaygın çeldirici, farklı bütçe ilkelerinin istisnalarının birbirine karıştırılmasıdır.

Anahtar Kavram

Adem-i Tahsis Kuralı ve İstisnaları

Alternatif Yöntem

Genellik ilkesini bir 'havuz' olarak düşünün. Adem-i tahsis, havuza giren her suyun her yere akabilmesidir. Eğer bir hortum (özel gelir) sadece belirli bir kovayı (özel ödenek) doldurmak için tasarlanmışsa, bu bir tahsis (istisna) durumudur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda düzenlenen bütçe ilkeleri; mali disiplinin sağlanması, bütçe hakkının korunması ve mali saydamlığın tesisi açısından kritik bir role sahiptir. Bu ilkelerden biri olan 'Genellik İlkesi', bütçede gelir ve giderlerin birbirine mahsup edilmeden gösterilmesini (gayrisafi usul) ve belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesini (adem-i tahsis) öngörür. Ancak kamu hizmetlerinin doğası gereği bu kuralların bazı yasal istisnaları bulunmaktadır.

Buna göre, bütçe ilkeleri ve uygulama esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 'Genellik İlkesi'nin yasal bir istisnası olarak değerlendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bazı kamu idarelerinin bütçe dışı fonlar veya özel hesaplar aracılığıyla bütçe bütünlüğü dışında harcama yapabilmesi

Cevap

Kamu idarelerinin bütçe dışı fonlar veya özel hesaplar aracılığıyla harcama yapması durumu 'Birlik İlkesi'nin bir istisnasıdır.
Doğru cevap, bütçe dışı fonlar ve özel hesapların kullanılmasına ilişkin seçenektir. Bu tür uygulamalar, kamu mali yönetiminde tüm gelir ve giderlerin tek bir bütçe içinde yer alması kuralını bozar. Bu durum, Genellik İlkesi'nin değil, 'Birlik İlkesi'nin (Teklik İlkesi) bir istisnasıdır. Genellik İlkesi bütçenin içindeki kayıt yöntemi ve gelirlerin havuzlanması ile ilgilenirken, Birlik İlkesi bütçenin bütünlüğü ile ilgilenir.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin kapsamını belirle
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (netleştirme yasağı) ve adem-i tahsis (belirli geliri belirli gidere ayırmama) kurallarından oluşur.
Sorunun kökenindeki kavramsal çerçeveyi netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki uygulamaları ilkelerle eşleştir
Döner sermayelerin net sonuçlarının bütçeye eklenmesi 'Gayrisafi Usul' istisnası; şartlı bağışlar ve özel gelirler ise 'Adem-i Tahsis' istisnasıdır.
İstisnaların hangi alt kurala ait olduğunu saptamak doğru cevaba ulaştırır.
3
Birlik ilkesi ile Genellik ilkesi arasındaki farkı analiz et
Bütçe dışı fonlar, devletin tüm mali işlemlerinin tek bir bütçe belgesinde toplanmamasını ifade ettiği için 'Birlik' ilkesine aykırılık teşkil eder.
Öğrencinin en sık karıştırdığı iki ilke arasındaki ayrımı test etmek temel amaçtır.

Anahtar Kavram

Genellik İlkesi ve Birlik İlkesi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Birlik İlkesi'nin diğer istisnaları olan 'Özerk Bütçeli İdareler' ve 'Ek Bütçeler' konularını gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru →

Bütçe hukukunda "Genellik İlkesi", devletin tüm mali işlemlerinin bütçede gösterilmesini ve gelirler ile giderler arasında keyfi bir bağ kurulmamasını ifade eder. Bu ilkenin iki temel sütunundan biri olan "Adem-i Tahsis" kuralı, belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine özgülenmemesini, tüm gelirlerin hazine birliği içerisinde ortak bir havuzda toplanarak toplam giderleri karşılamasını öngörür. Ancak hizmetin doğası ve mali yönetimin gereklilikleri nedeniyle hem doktrinde hem de 50185018 sayılı Kanun'da bu kurala bazı istisnalar tanınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamu mali yönetiminde "Adem-i Tahsis" kuralının yasal bir istisnası olarak değerlendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahalli idarelerin ve sosyal güvenlik kurumlarının, merkezi yönetim bütçesinden ayrı tüzel kişiliklere ve bütçelere sahip olması

Cevap

Mahalli idarelerin ve sosyal güvenlik kurumlarının ayrı bütçelere sahip olması, Birlik (Teklik) ilkesinin istisnasıdır.
Doğru cevap olan mahalli idarelerin ve sosyal güvenlik kurumlarının ayrı bütçelere sahip olması, bütçenin 'Birlik (Teklik)' ilkesinin bir istisnasıdır. Birlik ilkesi, devletin tüm gelir ve giderlerinin tek bir bütçe belgesi içinde toplanmasını gerektirir. Mahalli idarelerin kendi bağımsız bütçelerinin olması bütçelerin sayısını artırdığı için bu ilkeyi bozar. Diğer seçeneklerde yer alan hibe, özel gelir ve proje kredileri gibi uygulamalar ise doğrudan bir gelir kaynağını belirli bir gider kalemine tahsis ettiği için 'Genellik' ilkesinin alt kuralı olan 'Adem-i Tahsis' (tahsis etmeme) kuralının istisnalarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik İlkesi ve Adem-i Tahsis kavramlarını tanımlayın.
Genellik ilkesi, bütçenin içeriği ile ilgilidir. Adem-i Tahsis ise gelirlerin giderlere bağlanmamasıdır.
Sorunun hangi bütçe ilkesi çerçevesinde sorulduğunu netleştirmek için.
2
Seçeneklerdeki uygulamaların hangi ilkeyi ihlal ettiğini veya hangi ilkeye istisna teşkil ettiğini analiz edin.
A, C, D ve E seçenekleri belirli bir geliri belirli bir gidere bağlar (Adem-i Tahsis istisnası). B seçeneği ise bütçe sayısını artırır (Birlik istisnası).
Genellik ve Birlik ilkeleri arasındaki teknik ayrımı yapmak için.
3
Genellik ilkesinin istisnaları ile Birlik ilkesinin istisnalarını karşılaştırarak doğru cevaba ulaşın.
Mahalli idarelerin ayrı bütçesi olması 'Birlik' ilkesine aykırıdır, 'Genellik' ilkesinin (veya Adem-i Tahsis'in) bir istisnası değildir.
KPSS düzeyinde en sık sorulan 'ilke karıştırma' tuzağından kaçınmak için.

Anahtar Kavram

Bütçe İlkelerinin Ayrımı (Genellik vs. Birlik)

Daha Fazla Pratik

Bütçenin 'Gayrisafi Usul' (Netleştirme yapmama) kuralı ile 'Adem-i Tahsis' (Tahsis etmeme) kuralı arasındaki farkları döner sermaye işletmeleri örneği üzerinden tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 11Soru →

Bütçe hukukunda genellik ilkesinin temel alt kurallarından biri olan "adem-i tahsis" (tahsis etmeme) kuralı, belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine önceden bağlanmamasını ve tüm gelirlerin ortak bir havuzda toplanarak genel giderlerin karşılanmasında kullanılmasını öngörür. Buna göre, 50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri ve bütçe teorisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudan "adem-i tahsis" kuralının bir istisnası olarak kabul edilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası kuruluşlardan belirli bir projenin gerçekleştirilmesi amacıyla sağlanan şartlı bağış ve yardımların, bağış yapanın belirlediği amaç doğrultusunda ilgili hizmete özgülenmesi

Cevap

Uluslararası kuruluşlardan sağlanan şartlı bağış ve yardımların belirli bir amaç için özgülenmesi
Bütçe hukukunda 'Adem-i Tahsis' kuralı, kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesini ifade eder. Uluslararası kuruluşlardan alınan şartlı bağış ve yardımlar ise, bağışın doğası gereği sadece belirli bir projenin veya hizmetin finansmanında kullanılabileceği için bu gelirin başka bir alana kaydırılması mümkün değildir. Bu durum, gelirin doğrudan bir gidere bağlanması anlamına geldiğinden adem-i tahsis kuralının temel hukuki istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını ayrıştırın.
Genellik ilkesi; Gayrisafi Usul (tüm gelir ve giderlerin brüt gösterilmesi) ve Adem-i Tahsis (gelirlerin giderlere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
Soruda sadece adem-i tahsis kuralının istisnası sorulmaktadır.
2
Adem-i tahsis kuralının anlamını analiz edin.
Bu kurala göre bir vergi geliri (örneğin MTV) sadece yol yapımı için harcanamaz, tüm gelirler Hazine birliği havuzuna girer.
Kuralın istisnası, belirli bir gelirin doğrudan belirli bir gidere tahsis edilmesidir.
3
Seçeneklerdeki istisnaları sınıflandırın.
Şartlı bağışlar geliri gidere bağladığı için adem-i tahsis istisnasıdır. Döner sermaye netleştirme yaptığı için gayrisafi usul istisnasıdır. Mahalli idare bütçeleri ise birlik ilkesi istisnasıdır.
Hukuki çerçevede 50185018 sayılı Kanun Madde 1313 bu ayrımı netleştirir.

Anahtar Kavram

Bütçenin Genellik İlkesi ve Adem-i Tahsis İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Özel gelirler ve şartlı bağışlar arasındaki farkı 50185018 sayılı Kanun kapsamında inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru →

Bütçe hukukunda genellik ilkesi; gayrisafi usul ve adem-i tahsis (tahsis etmeme) olmak üzere iki alt kuraldan oluşmaktadır. Gayrisafi usul, kamu gelir ve giderlerinin herhangi bir mahsup işlemi yapılmaksızın bütçede tüm tutarlarıyla gösterilmesini ifade eder.

Buna göre, bütçede gelir ve giderlerin birbirine mahsup edilmesine imkân tanıyan ve "Gayrisafi Usul" kuralının temel istisnası sayılan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döner sermayeli işletmeler

Cevap

Döner sermayeli işletmeler, gelirlerin giderlerle mahsup edilerek sadece net tutarın bütçeye yansıtılmasına olanak tanıyan safi usul uygulaması nedeniyle gayrisafi usul kuralının temel istisnasıdır.
Döner sermayeli işletmeler, maliye doktrininde ve klasik bütçe hukukunda 'safi usul' (net bütçeleme) uygulamasının temel örneği olarak kabul edilir. Bu işletmelerde elde edilen gelirlerden öncelikle faaliyet giderleri karşılanır, ardından oluşan kâr veya zararın bütçeye devredilmesi söz konusudur. Bu durum, tüm gelir ve giderlerin mahsup edilmeden bütçede gösterilmesi gerektiğini savunan 'gayrisafi usul' kuralına bir istisna teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını belirleme
İlke; gayrisafi usul (gelir ve giderlerin ayrı ayrı yazılması) ve adem-i tahsis (gelirlerin giderlere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
Soruda hangi alt kuralın istisnasının arandığını netleştirmek gerekir.
2
Gayrisafi usul ve istisnası olan safi usulü analiz etme
Gayrisafi usulde mahsup yasaktır; safi (net) usulde ise mahsup (netleştirme) yapılır.
Gayrisafi usulün istisnası olan uygulamanın 'mahsul/netleşme' içermesi gerektiğini saptamak içindir.
3
Seçeneklerdeki uygulamaları kategorize etme
Şartlı bağış ve özel gelirler 'adem-i tahsis' istisnasıdır; döner sermayeler ise 'safi usul' örneğidir.
KPSS'de sıklıkla sorulan Genellik ilkesinin iki alt kuralı arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Gayrisafi Usul vs. Safi Usul (Netleşme)

İpuçları

1
Genellik ilkesinin 'gayrisafi usul' kuralı, bütçede çıkarma (mahsup) işlemi yapılamayacağını söyler.
2
Döner sermayeli yapılar, bütçe içine sadece net kârlarını veya zararlarını aktardıkları için bir 'netleşme' içerirler.

Daha Fazla Pratik

Birlik ilkesi ile Genellik ilkesinin istisnalarını (örneğin fonlar ile şartlı bağışlar) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aralarındaki farkı pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yer alan bütçe ilkeleri uyarınca; belirli kamu gelirlerinin, belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesi esastır. Maliye literatüründe "adem-i tahsis" (tahsis etmeme) olarak adlandırılan ve bütçenin Genellik İlkesi'nin temel bir alt kuralı olan bu durumun, hukukumuzdaki yasal istisnası aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şartlı bağış ve yardımların bütçede özel ödenek olarak kaydedilmesi

Cevap

Şartlı bağış ve yardımların bütçede özel ödenek olarak kaydedilmesi, adem-i tahsis kuralının yasal bir istisnasıdır.
Genellik ilkesinin 'adem-i tahsis' kuralına göre tüm kamu gelirleri bir havuzda toplanır ve herhangi bir gelir kalemi doğrudan belirli bir gider kalemine tahsis edilemez. Ancak şartlı bağış ve yardımlarda, bağışı yapan taraf paranın belirli bir amaç için kullanılmasını şart koştuğu için, bu tutarlar yasal olarak doğrudan o amaca (gidere) bağlanır. Bu durum, genel kuralın açık bir istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik İlkesi'nin alt kurallarını tanımla.
Genellik İlkesi; gayrisafi usul (gelir ve giderlerin mahsup edilmeden gösterilmesi) ve adem-i tahsis (gelirlerin belirli giderlere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
Sorunun kökünde belirtilen kavramın hangi ilkeye ait olduğunu netleştirmek gerekir.
2
Adem-i tahsis kuralının istisnalarını hatırla.
50185018 sayılı Kanun uyarınca; şartlı bağış ve yardımlar, özel gelirler ve dış proje kredileri bu kuralın temel istisnalarıdır.
Yasal çerçevede hangi kalemlerin genel havuzun dışında tutulduğunu belirlemek çözüme ulaştırır.
3
Seçeneklerdeki Birlik İlkesi istisnalarını ele.
Döner sermayeler, fonlar ve SGK bütçeleri Birlik İlkesi'nin istisnalarıdır; bunlar Genellik İlkesi ile karıştırılmamalıdır.
KPSS bütçe sorularında en yaygın çeldirici yöntemi, Genellik ve Birlik ilkelerinin istisnalarını karıştırmaktır.

Anahtar Kavram

Bütçenin Genellik İlkesi ve Adem-i Tahsis Kuralı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 14Soru →

Bütçe hukukunda genellik ilkesi; tüm gelir ve giderlerin bütçede gayrisafi olarak gösterilmesini (gayrisafi usul) ve belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesini (adem-i tahsis) öngörmektedir. 50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu bu ilkeyi temel bir kural olarak benimsemiş olsa da uygulamada bazı istisnalara yer vermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 50185018 sayılı Kanun çerçevesinde genellik ilkesinin doğrudan bir istisnasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerçek veya tüzel kişiler tarafından belirli bir kamu hizmetinin yürütülmesini sağlamak amacıyla yapılan şartlı bağış ve yardımlar

Cevap

Gerçek veya tüzel kişiler tarafından belirli bir kamu hizmetinin yürütülmesini sağlamak amacıyla yapılan şartlı bağış ve yardımlar
Şartlı bağış ve yardımlar, bağışçının belirli bir amaca (gidere) yönelik olarak yaptığı ödemelerdir. 50185018 sayılı Kanun gereği bu tutarların sadece belirtilen amaç doğrultusunda harcanabilmesi, kamu gelirlerinin belirli giderlere tahsis edilmemesi gerektiğini savunan 'adem-i tahsis' kuralına (ve dolayısıyla Genellik İlkesine) doğrudan bir istisna teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını analiz etme
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir-gider netleştirilmemesi) ve adem-i tahsis (belirli gelirin belirli gidere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
Soru, bu kurallardan birine getirilen istisnayı aramaktadır.
2
5018 sayılı Kanun'daki istisnai hükümleri değerlendirme
Kanun'un 4040. maddesinde şartlı bağışların 'şart kılındığı amaçla harcanmak üzere ödenek kaydedileceği' belirtilmiştir.
Gelirin belirli bir giderle ilişkilendirilmesi, adem-i tahsis kuralını bozar.
3
Genellik ve Birlik ilkeleri ayrımını yapma
Döner sermayeler, fonlar ve SGK gibi ayrı bütçeli yapılar Birlik ilkesi istisnası iken; şartlı bağış ve özel gelirler Genellik ilkesi istisnasıdır.
KPSS sınavlarında en sık yapılan hata bu iki ilkenin istisnalarını karıştırmaktır.

Anahtar Kavram

Genellik ilkesi (Universality) ve adem-i tahsis (Non-assignment) kuralının istisnaları
Soru 15Soru →

Bütçe hukukunda 'Genellik İlkesi'; gayrisafi usul ve adem-i tahsis olmak üzere iki temel kuraldan oluşmaktadır. Adem-i tahsis kuralı, belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesini ve tüm gelirlerin tek bir havuzda toplanarak giderlerin bu havuzdan karşılanmasını ifade eder.

Buna göre, 50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi 'adem-i tahsis' kuralının doğrudan bir istisnası niteliğindedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel bütçe kapsamındaki idarelere ait özel gelir ve şartlı bağış uygulamaları

Cevap

Genel bütçe kapsamındaki idarelere ait özel gelir ve şartlı bağış uygulamaları
Genellik ilkesinin 'adem-i tahsis' kuralı, devletin gelirlerinin bir havuzda toplanmasını (non-assignment) öngörür. 50185018 sayılı Kanun uyarınca, genel bütçeli idarelerin elde ettiği bazı özel gelirler ve şartlı bağışlar, doğrudan belirli bir giderin finansmanı için ayrılır. Bu durum, 'her gelirin her gidere harcanabilmesi' kuralını bozduğu için adem-i tahsisin temel istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik İlkesi'nin alt kurallarını tanımlayın.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir ve giderlerin netleştirilmeden gösterilmesi) ve adem-i tahsis (gelirlerin giderlere önceden ayrılmaması) kurallarından oluşur.
Soruda istenen 'adem-i tahsis' kuralının hangi bağlamda olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Adem-i tahsis kuralının özünü belirleyin.
Tüm kamu gelirleri tek bir havuzda toplanır ve herhangi bir harcama birimine veya amaca doğrudan tahsis edilemez.
İstisnayı bulmak için kuralın neyi yasakladığını anlamak gerekir.
3
50185018 sayılı Kanun'daki istisnaları analiz edin.
Kanunda düzenlenen 'Özel Gelirler' ve 'Şartlı Bağış ve Yardımlar', elde edildikleri andan itibaren belirli bir hizmetin veya kurumun giderine ayrıldığı için bu havuz mantığının (adem-i tahsis) dışına çıkar.
Doğru seçeneği yasal dayanakla doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bütçenin Genellik İlkesi (Adem-i Tahsis Kuralı)
Soru 16Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde; genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine ait özel gelirlerin, yine bu idarelerin belirli hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla bütçelerine ödenek olarak kaydedilmesi uygulaması, aşağıdaki bütçe ilkelerinden hangisinin istisnası niteliğindedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genellik ilkesi

Cevap

Özel gelirlerin belirli giderlere ödenek kaydedilmesi Genellik ilkesinin (adem-i tahsis kuralı) istisnasıdır.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul (gelir ve giderin netleştirilmeden gösterilmesi) ve adem-i tahsis (belirli gelirlerin belirli giderlere özgülenmemesi) kurallarından oluşur. 50185018 sayılı Kanun'da yer alan 'özel gelirler', 'şartlı bağış ve yardımlar' gibi uygulamalar, bu gelirlerin doğrudan ilgili kamu hizmetine harcanabilmesine olanak tanıdığı için adem-i tahsis kuralının, dolayısıyla Genellik ilkesinin bir istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Uygulamayı analiz etme
Belirli bir gelirin (özel gelir), belirli bir hizmete (gider) özgülenmesi durumu tespit edildi.
Soru kökündeki mekanizmanın hangi bütçe kuralına müdahale ettiğini anlamak gerekir.
2
İlgili ilkeyi ve alt kuralı hatırlama
Genellik ilkesinin 'Adem-i Tahsis' kuralı, gelirlerin bir havuzda toplanmasını ve giderlere tahsis edilmemesini gerektirir.
Bütçe hukukunda gelir-gider eşleşmesini yasaklayan temel kural genellik ilkesi altındaki adem-i tahsis kuralıdır.
3
İstisnaları eşleştirme
50185018 sayılı Kanun'daki özel gelirler, şartlı bağışlar ve döner sermaye gelirleri bu kuralın istisnasıdır.
Yasal çerçevede adem-i tahsis kuralına getirilen bu esneklikler doğrudan Genellik ilkesini etkiler.

Anahtar Kavram

Adem-i Tahsis Kuralı ve İstisnaları
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 17Soru →

Kamu mali yönetiminde, bütçeye giren tüm gelirlerin herhangi bir ayrım yapılmaksızın tüm giderlerin finansmanında kullanılmasını öngören "adem-i tahsis" kuralı, bütçenin genellik ilkesinin iki temel ayağından biridir. Buna karşın, bazı gelirlerin doğası gereği sadece belirli hizmetlerin yerine getirilmesi için kullanılmasına izin verilerek bu kurala kanuni istisnalar getirilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu kapsamda değerlendirilebilecek bir "adem-i tahsis" kuralı istisnası değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçedeki ödeneklerin yetersiz kalması veya öngörülemeyen hizmetlerin karşılanması için ayrılan yedek ödenekler

Cevap

Bütçedeki ödeneklerin yetersiz kalması durumunda kullanılan yedek ödenekler, adem-i tahsis kuralının bir istisnası değil, bütçenin gider tarafında uygulanan bir ödenek türüdür.
Yedek ödenekler, bütçede öngörülemeyen hizmetlerin karşılanması veya yetersiz gelen ödeneklerin takviye edilmesi için kullanılan bir harcama kalemi ve yetkisidir. Bu uygulama, gelirlerin giderlere tahsis edilmesiyle (adem-i tahsis) ilgili bir istisna değil, bütçenin gider tarafındaki bir esneklik ve ödenek mekanizmasıdır. Bu nedenle adem-i tahsis istisnası olarak nitelendirilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ilkesinin alt kuralı olan 'adem-i tahsis' kavramı tanımlanır.
Bu kuralın, 'belirli gelirlerin belirli giderlere önceden tahsis edilmemesi' anlamına geldiği saptanır.
İstisnaları belirlemek için kuralın hangi mali işlemi kısıtladığını bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki uygulamaların gelir-gider bağlantısı incelenir.
Özel gelirler, şartlı bağışlar ve dış proje kredilerinin geliri doğrudan bir gider kalemine bağladığı görülür.
Bu uygulamalar, gelirin genel harcamalar için kullanılmasını engelleyerek kuralı esnetir.
3
Yedek ödenek uygulamasının mali niteliği analiz edilir.
Yedek ödeneğin bir gelir kaynağı değil, bütçenin giderler kısmında yer alan bir harcama yetkisi olduğu anlaşılır.
Adem-i tahsis gelirlerin yönetimiyle ilgiliyken, yedek ödenek giderlerin esnekliğiyle ilgilidir.

Anahtar Kavram

Genellik İlkesi ve Adem-i Tahsis Kuralı

İpuçları

1
Adem-i tahsis kuralı, 'gelirlerin giderlere bağlanmaması' demektir. Seçeneklerde hangi kalemlerin geliri belirli bir işe özgülediğine bakın.
2
Bir kalem eğer bir harcama türü veya ödenek mekanizması ise, bu gelir-gider bağlantısını bozan bir istisna olmayabilir.

Daha Fazla Pratik

Genellik ilkesinin diğer ayağı olan 'Gayrisafi Usul' ve bunun istisnası olan 'Net Bütçeleme' (veya vergi iadelerinin mahsubu) konularını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 18Soru →

Kamu mali yönetimi literatüründe bütçe ilkeleri ve bu ilkelere getirilen istisnalar mali disiplin ve denetim açısından kritik öneme sahiptir. Özellikle "Genellik İlkesi" ile "Birlik İlkesi"ne getirilen istisnaların birbiriyle karıştırılması yaygın bir öğrenci hatasıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Birlik (Teklik) İlkesi'nin değil, doğrudan Genellik İlkesi'nin istisnaları arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu idarelerine belirli hizmetlerin ifası şartıyla yapılan şartlı bağış ve yardımlar

Cevap

Kamu idarelerine belirli hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla yapılan şartlı bağış ve yardımlar uygulaması genellik ilkesinin istisnasıdır.
Bütçe hukukunda Genellik İlkesi; gayrisafi usul (gelir ve giderlerin mahsup edilmeden gösterilmesi) ve adem-i tahsis (belirli gelirlerin belirli giderlere ayrılmaması) olmak üzere iki alt kuraldan oluşur. Şartlı bağış ve yardımlar, bağışçının belirli bir amaca yönelik kullanım şartı koyması nedeniyle gelirin doğrudan o hizmete tahsis edilmesini zorunlu kılar. Bu durum, adem-i tahsis kuralını esnettiği için doğrudan Genellik İlkesi'nin bir istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Genellik ve Birlik ilkelerinin temel tanımlarını ayırt et.
Genellik ilkesi bütçe kalemlerinin içeriği (brüt gösterim ve tahsis yapılmaması) ile ilgiliyken; Birlik ilkesi bütçenin yapısal tekliği (tek bir metin, tek bir otorite) ile ilgilidir.
İstisnaları doğru sınıflandırmak için ilkelerin kapsamını netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki uygulamaların hangi ilkeyi esnettiğini analiz et.
Ek bütçeler, özerk bütçeler ve fonlar bütçenin 'tek metin' olma özelliğini bozarak Birlik İlkesi'ne istisna oluşturur. Şartlı bağışlar ise gelirin gidere bağlanmama kuralını bozar.
İstisnaların mantıksal dayanaklarını bulmak hatalı seçenekleri elemeyi sağlar.
3
Şartlı bağış ve yardımların Genellik İlkesi içindeki yerini belirle.
Şartlı bağışlar, bağışçının isteği üzerine belirli bir amaca tahsis edildiği için 'Adem-i Tahsis' kuralının, dolayısıyla Genellik İlkesi'nin istisnasıdır.
Genellik ilkesinin iki alt kuralından biri olan adem-i tahsis kuralına getirilen yasal istisnayı doğrula.

Anahtar Kavram

Bütçenin Genellik İlkesi ve İstisnaları
Tahmini Süre:1m 15s