Soru

Zorluk: ZorAmortisman Sandıkları Uygulaması

X ülkesinin Hazine Müsteşarlığı, yatırımcılara güven vermek amacıyla ihraç ettiği uzun vadeli tahvillerin şartnamesine 'her yıl bütçeden belirli bir ödeneğin anapara itfası için özel bir fona aktarılacağı' hükmünü koymuştur. İlerleyen yıllarda bütçe açıklarının artmasına rağmen Hazine, tahvil şartnamesindeki bu taahhüdünü yerine getirebilmek ve fonun bileşik faiz mekanizmasını işletmek adına, piyasadan fona sağlanan getiri oranından çok daha yüksek faiz oranlarıyla kısa vadeli yeni borçlar alarak fona kaynak aktarmaya devam etmiştir.

Tarihsel süreçte Dr. Richard Price'ın teorisine dayanan ve William Pitt uygulamalarında benzeri görülen 'akdi (sözleşmeli) amortisman sandığı' yaklaşımının en zayıf yönünü yansıtan bu durumun makroekonomik ve mali sonucu olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

  1. Fona kaynak sağlamak amacıyla katlanılan yeni borçlanma faiz oranı, fonun elde ettiği bileşik getiri oranını aştığından kamu kesiminin toplam net borç yükü artar.Cevap
  2. B
    Yeni kısa vadeli borçlarla fona kaynak sağlanması sayesinde, piyasada başarılı bir borç konsolidasyonu (tahkim) işlemi gerçekleştirilmiş olur.
  3. C
    Eski tahvillerin fon aracılığıyla piyasadan çekilmesi işlemi, faiz yükünü kendiliğinden düşüren başarılı bir konversiyon (değiştirim) uygulaması olarak kayıtlara geçer.
  4. D
    Bütçe açıklarına rağmen fona yapılan kesintisiz aktarımlar enflasyonist baskı yaratarak zımni (gizli) itfa mekanizmasını yatırımcı lehine çalıştırır.
  5. E
    Akdi amortisman sandıklarında fona kaynak aktarımı sözleşme gereği zorunlu olduğundan, iradi amortisman uygulamalarının aksine, fonun büyümesi borçlanma maliyetlerinden bağımsız olarak devlete mutlak kazanç sağlar.

Cevap

Yeni borçlanma maliyeti fon getirisini aştığı için toplam kamu borç yükünün artacağını belirten ifade doğru yanıttır.
Kamu borçlarının itfasında kullanılan amortisman sandıkları, düzenli kaynak ayrılarak bileşik faiz etkisiyle borcun ödenmesini hedefler. Akdi (sözleşmeli) amortisman sandıklarında bu aktarım bir yasal zorunluluktur. William Pitt tarafından uygulanan ve Dr. Price'ın teorisine dayanan bu sistemin en büyük açmazı, devletin bütçe açığı verdiği dönemlerde fona para aktarmak için yüksek faizle yeniden borçlanmak zorunda kalmasıdır. Eğer yeni borçlanmanın faiz maliyeti, fonun elde ettiği getiriyi aşarsa, devlet kazanç sağlamak bir yana zarar eder ve toplam borç yükü matematiksel olarak hızla artar. Bu katılık (esneklik eksikliği) akdi amortisman sandıklarının terk edilerek yerine iradi (ihtiyari) sandıkların tercih edilmesinin temel nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Akdi (sözleşmeli) amortisman sandığı mekanizmasının işleyişini analiz et.
Akdi amortisman sandıklarında devletin, bütçe durumu ne olursa olsun her yıl fona sözleşmede belirtilen tutarı aktarma zorunluluğu vardır.
Sandığın türü (iradi vs. akdi), yükümlülüğün esnekliğini belirler.
2
Sorudaki bütçe açığı durumunda Hazine'nin davranışını ve maliyetleri karşılaştır.
Hazine fona para aktarmak için daha yüksek faizle yeni borç almaktadır (Borçlanma Faizi > Fon Getirisi).
Borç yönetiminin net etkisini matematiksel olarak görmek için maliyet-getiri analizi gereklidir.
3
Dr. Price teorisi ve William Pitt uygulamasının tarihsel eleştirisini değerlendir.
Bu katı sistemde, borçlanarak sandığa para koymak, bileşik faiz getirisinden daha fazla faiz gideri yaratacağı için toplam borç yükünü çığ gibi büyütür.
Sistemin neden eleştirildiğinin ve çöküş nedeninin temel mantığı budur.

Anahtar Kavram

Amortisman Sandıkları (İradi ve Akdi Sistemler)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla