Soru

Zorluk: Çok zorMusgrave ve Rostow Gelişme Aşamaları Yaklaşımı

Bir maliye sosyoloğunun, gelişen bir piyasa ekonomisinin mali tarihine ilişkin akademik raporunda şu tespitler yer almaktadır:

'Devletin başlangıçta üstlendiği ağır altyapı ve ulaştırma ağlarının inşası rolü zamanla daralmış, özel kesim sermaye birikimini sağlayarak fiziki yatırımlarda öncü konuma geçmiştir. Buna rağmen devletin ekonomideki oransal hacmi küçülmemiş; bütçe kaynakları sanayi yığılmalarının tetiklediği negatif dışsallıkları gidermek ve teknolojik dönüşüme ivme kazandıracak beşeri sermaye altyapısını kurmak üzere yeniden yapılandırılarak artmaya devam etmiştir.'

Bu bulgular, Musgrave ve Rostow'un Gelişme Aşamaları Yaklaşımı bağlamında analiz edildiğinde, söz konusu ekonominin içinde bulunduğu evre ve kamu harcama dinamikleri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Ülke erken kalkınma evresindedir; zira özel sektörün üstlenemediği eğitim ve çevre maliyetleri, ekonomik kalkınmanın başlatılabilmesi için zorunlu olan asli 'sosyal sabit sermaye' yatırımlarıdır.
  2. B
    Ülke sanayileşme sürecini deneyimlemektedir ve harcama artışının temel nedeni, Wagner Kanunu'na uygun biçimde, karmaşıklaşan ekonomik ilişkilerin yarattığı idari ve hukuki düzenleme ihtiyacıdır.
  3. Ülke hızlı büyüme aşamasındadır; devletin rolü temel fiziki altyapıdan uzaklaşarak, sanayileşmenin yol açtığı piyasa başarısızlıklarını telafi etmeye ve tamamlayıcı nitelikteki beşeri yatırımlara evrilmiştir.Cevap
  4. D
    Ülke olgunluk aşamasına ulaşmıştır; teknolojik dönüşüm ve kentleşme, gelir esnekliği yüksek olan sosyal güvenlik, sağlık ve refah transferlerine yönelik kitlesel talebi artırarak kamu hacmini genişletmiştir.
  5. E
    Ülke yapısal dönüşüm evresindedir; kentleşmenin yarattığı sosyal şoklar vergi toleransını artırmış ve Peacock-Wiseman hipotezi gereğince harcamalar kalıcı olarak daha yüksek bir platoya sıçramıştır.

Cevap

Ekonominin orta evre olan hızlı büyüme (sanayileşme) aşamasında bulunduğu ve kamu harcamalarının tamamlayıcı yatırımlar ile negatif dışsallıklarla mücadeleye kaydığını ifade eden seçenek doğrudur.
Musgrave ve Rostow'un Gelişme Aşamaları Yaklaşımı'na göre bir ülke hızlı büyüme (orta) aşamasına geçtiğinde, özel sektör sermaye birikimi sağlayacak düzeye ulaşır ve fabrikalar, üretim tesisleri gibi fiziki yatırımlarda öncü rolü üstlenir. Bu dönemde kamu yatırımlarının toplam yatırımlar içindeki payı düşer. Ancak toplam kamu harcamaları azalmaz; çünkü devlet, sanayileşme ve hızlı kentleşmenin getirdiği negatif dışsallıkları (çevre kirliliği, trafik, altyapı sorunları) çözmek ve piyasanın ihtiyaç duyduğu nitelikli işgücünü (beşeri sermaye) yetiştirmek için devasa harcamalar yapmak zorundadır. Parçada anlatılan senaryo, bu teorik çerçevenin orta (hızlı büyüme) evresini eksiksiz olarak tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel ekonomik aktör davranışlarını ve kamu harcama türündeki değişimi analiz et.
Devletin ağır altyapı yatırımlarından çekildiği, bu alanı özel sektörün doldurduğu; devletin ise negatif dışsallıklara ve beşeri sermayeye yöneldiği tespit edilmiştir.
Musgrave ve Rostow'un teorisinde her aşama, devlet ve özel sektör arasındaki spesifik bir işbölümü ile tanımlanır.
2
Tespit edilen özellikleri Musgrave-Rostow yaklaşımının 3 aşaması (Erken, Orta/Hızlı Büyüme, Olgunluk) ile eşleştir.
Özel sektörün fiziki sermaye birikimini devralması ve devletin dışsallıklar ile eğitime (tamamlayıcı yatırımlar) odaklanması tam olarak 'Orta (Hızlı Büyüme)' aşamasının özellikleridir.
Erken aşamada devlet sosyal sabit sermaye yatırımı yapar, olgunluk aşamasında ise transfer harcamaları ve refah devleti uygulamaları ön plandadır.
3
Çeldirici teorileri (Wagner, Peacock-Wiseman) ve yanlış aşama eşleştirmelerini ele.
Hukuki/idari yapıya vurgu yapan Wagner Kanunu ile vergi toleransı/sıçrama etkisine vurgu yapan Peacock-Wiseman elenir; geriye sadece doğru evreyi tanımlayan seçenek kalır.
Soru kökü spesifik olarak Gelişme Aşamaları Yaklaşımı çerçevesinde kamu yatırım kompozisyonundaki değişimi sormaktadır.

Anahtar Kavram

Musgrave ve Rostow'a göre kamu harcamalarının gelişme aşamalarına (Erken, Orta, Olgunluk) bağlı olarak niceliksel ve niteliksel değişimi.
Bu soruyu puanla