Türk Vergi Sistemi'nde vergilendirme işlemlerine dayanak teşkil eden olayların ve muamelelerin gerçek mahiyetinin ortaya çıkarılması sürecinde, ispat ve yorum kuralları büyük önem taşımaktadır. Bir mükellefin, ticari hayatın olağan akışına ve iktisadi icaplara uygun düşmeyen bir hukuki işlemin gerçekte göründüğünden farklı bir mahiyette olduğunu (örneğin bir gayrimenkul satışının aslında bir borç ödemesi olduğunu) ileri sürmesi durumunda; bu iddianın kanıtlanması ve vergi kanunlarının olaya uygulanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Söz konusu iddianın ispatı için yemin hariç her türlü delil kullanılabilir; ancak iktisadi icaplara uymayan bu durumu ileri süren mükellef, iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür.Cevap
- BVergi hukukunda ispat serbestisi ilkesi mutlak bir kuraldır; bu nedenle mükellef, iddiasını ispatlamak için hukuk muhakemeleri usulünde olduğu gibi yemin deliline de sınırsızca başvurabilir.
- CVergilendirme işlemlerinde ekonomik yaklaşım ilkesi gereği, işlemin biçimi ekonomik özünden üstün tutulur ve ispat süreci sadece resmi belgelerle sınırlandırılır.
- DVergi kanunlarında hüküm bulunmayan hallerde, kıyas yöntemi kullanılarak benzer nitelikteki diğer işlemlerin vergilendirme rejimi bu olaya doğrudan teşmil edilir.
- EVergi kanunlarının zaman bakımından uygulanmasında geriye yürümezlik ilkesi gereği, yeni bir kanun hükmü ispat yükümlülüklerini mükellef lehine değiştirse dahi geçmişteki olaylara uygulanamaz.
Cevap
İddianın ispatı için yemin hariç her türlü delilin kullanılabileceği ve ispat yükünün, iktisadi icaplara uymayan bu durumu ileri süren mükellefe ait olduğu ifade doğrudur.
Vergi Usul Kanunu’nun . maddesinin (B) bendi uyarınca, vergilendirmede vergiyi doğuran olayın ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Bu mahiyetin ortaya çıkarılmasında yemin hariç her türlü delil geçerlidir. Aynı maddenin devamında, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu belirtilmiştir. Senaryoda mükellef, bir satışın aslında borç ödemesi olduğunu (olağan dışı bir durum) iddia ettiği için ispat yükü kendisine aittir ve yemini delil olarak kullanamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergi Hukukunda İspat Serbestisi, Yemin Yasağı ve İspat Külfeti