Soru

Zorluk: Çok zorEkonomik Sınıflandırma: Transfer Harcamaları

Devletin yürüttüğü mali işlemlerin ekonomik sınıflandırmasında, ödemenin hukuki bir şarta veya idari bir karara dayanması onun 'karşılıklı' (gerçek) veya 'karşılıksız' (transfer) olma niteliğini tek başına belirlemez; asıl ölçüt, devletin bu ödeme sonucunda ekonomiden doğrudan bir mal veya hizmet çekip çekmediğidir.

Buna göre, aşağıdaki işlemlerden hangisi, devletin belirli bir sosyal veya ekonomik politikayı hayata geçirme amacı gütmesine rağmen, ekonomik sınıflandırma bağlamında saf bir 'transfer harcaması' niteliğindedir?

  1. A
    Yoksul kesimleri desteklemek amacıyla, yerel yönetimlerin ihale usulüyle özel yemek şirketlerinden hizmet alarak her gün vatandaşlara ücretsiz sıcak yemek dağıtması
  2. B
    Tarımsal üretimi güvence altına almak için, ilgili kamu kurumunun çiftçilerden piyasa fiyatının üzerinde bir 'müdahale alım fiyatı' belirleyerek hububat satın alıp stoklaması
  3. Temel tüketim mallarındaki fiyat artışlarını frenlemek amacıyla, bir Kamu İktisadi Teşebbüsüne (KİT) maliyetinin altında satış yapma talimatı verilmesi sonucu doğan görev zararının Hazine tarafından nakden karşılanmasıCevap
  4. D
    Genç istihdamını artırmak hedefiyle, yeni mezunları işe alan kamu kurumlarına ilave bütçe ödeneği tahsis edilerek bu personelin aylık ücretlerinin ödenmesi
  5. E
    Afet durumlarında mağdur vatandaşlara bedelsiz olarak ulaştırılmak üzere, ilgili bakanlığın yurt içindeki fabrikalardan toplu olarak prefabrik konut ve çadır satın alması

Cevap

Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) görev zararlarının Hazine tarafından karşılanması, mal veya hizmet alımına dayanmayan saf bir transfer harcamasıdır.
Hazine'nin KİT'lere ödediği görev zararları, devletin piyasadan doğrudan bir mal veya hizmet çekmesini sağlamaz. Bu işlem, sadece sosyal veya politik nedenlerle maliyetinin altında satış yapmaya zorlanan kurumun bilançosundaki finansal açığın kapatılmasına yönelik tek yönlü bir satın alma gücü aktarımıdır. Devlet bu ödeme karşılığında kendi kullanımına veya tahsisine yönelik bir fiziki kaynak elde etmediğinden, bu işlem saf bir ekonomik (cari) transfer harcamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırmasında Pigou'nun 'karşılıklılık' ilkesini hatırlayın.
Devletin ödeme karşılığında ekonomiden doğrudan mal veya hizmet aldığı işlemler gerçek (reel), almadığı işlemler ise transfer harcamasıdır.
Ekonomik sınıflandırma harcamanın amacına (sosyal yardım vb.) değil, milli gelir üzerindeki doğrudan kaynak tüketimi etkisine bakar.
2
Seçeneklerdeki harcamaların karşılığında devletin doğrudan bir mal veya hizmet elde edip etmediğini analiz edin.
Yemek hizmeti alımı, hububat alımı, personel istihdamı ve çadır alımı işlemlerinin tamamında devlet piyasadan doğrudan fiziki mal veya hizmet çeker.
Alınan bu mal veya hizmetlerin sonradan vatandaşa bedelsiz (hibe) olarak dağıtılması, ilk aşamadaki mal/hizmet alımının gerçek harcama olma niteliğini değiştirmez.
3
Görev zararı ödemesinin mahiyetini tespit edin.
Görev zararı finansmanı, herhangi bir mal veya hizmet tedarikine dayanmayan, kurum bilançosunu eşitlemeye yönelik tek yönlü bir nakit (satın alma gücü) aktarımıdır.
Karşılığında kaynak tahsisi gerektirmeyen bu tür telafi edici ödemeler ekonomik sınıflandırmada net bir transfer harcaması (cari transfer) olarak nitelendirilir.

Anahtar Kavram

Ekonomik Sınıflandırma ve Pigou'nun Gerçek/Transfer Harcaması Ayrımı
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla