Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKamu Harcamalarının Gelir Dağılımına Etkisi

X ülkesi parlamentosu, onayladığı yeni bütçe kanunu ile otoyol, köprü ve savunma altyapısı gibi fiziki yatırım harcamalarının bütçe içindeki nispi payını daraltma kararı almıştır. Bu harcama kalemlerinden tasarruf edilen kamu kaynaklarının tamamı, yoksulluk sınırının altındaki hanelere yönelik koşullu eğitim yardımları, ücretsiz sağlık hizmetleri ve doğrudan nakdi gelir destekleri programlarına yönlendirilmiştir.

Maliye teorisi bağlamında, gerçekleştirilen bu bütçe politikası manevrasının ekonomik işlevler üzerindeki en temel teorik etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Devletin kaynak tahsisi işlevinden ziyade yeniden dağıtım işlevini ön plana çıkararak, piyasanın belirlediği birincil gelir dağılımı sonrasındaki ikincil (kişisel) gelir eşitsizliklerini hafifletmesi beklenir.Cevap
  2. B
    Reel harcamalardan vazgeçilmesi sonucunda faktör piyasalarındaki nispi fiyatların değişmesiyle, ekonomideki birincil (fonksiyonel) gelir dağılımında mutlak adaletin sağlanmasına hizmet etmesi öngörülür.
  3. C
    Kamusal kaynakların altyapıdan sosyal desteklere kaydırılmasının temel amacı, ekonomide dışsallıkları içselleştirerek kaynak tahsisinde etkinliği (Pareto optimumunu) maksimize etmektir.
  4. D
    Uygulanan bu sosyal harcama politikası, geleneksel (klasik) maliye anlayışının savunduğu 'tarafsız devlet' ilkesinin gelir dağılımı üzerindeki yansımasının tipik bir sonucudur.
  5. E
    Sosyal transfer harcamalarındaki bu genişlemenin, toplam talebi kısarak enflasyonist baskıları azaltması ve fiyat istikrarı amacına hizmet etmesi hedeflenmiştir.

Cevap

Politika değişikliğinin en temel etkisi, devletin kaynak tahsisi işlevinden ziyade yeniden dağıtım işlevini ön plana çıkararak ikincil (kişisel) gelir dağılımını dar gelirliler lehine düzeltmesidir.
Maliye teorisinde, devletin üretim faktörü kullanarak veya mal satın alarak gerçekleştirdiği reel harcamalar ağırlıklı olarak makroekonomik istikrar ve kaynak tahsisi işlevlerine hizmet eder. Karşılıksız olarak yapılan sosyal nitelikli transfer harcamaları ise doğrudan kişisel (ikincil) gelir dağılımındaki eşitsizlikleri giderme amacı taşır. Altyapı yatırımlarından kısıntı yapılıp bu kaynağın yoksul hanelere aktarılması, devletin piyasa tarafından belirlenen fonksiyonel (birincil) dağılıma dolaylı etkisinden çok, doğrudan yeniden dağıtım (redistribution) politikasıyla ikincil dağılımda adaleti sağlama hedefini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe politikasındaki değişimin yönünü tespit et.
Devlet, altyapı ve savunma gibi mal ve hizmet alımına dayalı 'reel harcamaları' kısmış; dar gelirlilere yönelik 'transfer harcamalarını' (ayni ve nakdi) artırmıştır.
Uygulanan maliye politikasının hangi ekonomik işleve hizmet ettiğini anlamak için harcama türlerinin sınıflandırılması gerekir.
2
Reel ve transfer harcamalarının maliye teorisindeki temel işlevlerini eşleştir.
Büyük altyapı projeleri temel olarak 'kaynak tahsisinde etkinlik' işleviyle ilgilidir. Sosyal yardımlar ve gelir destekleri ise 'gelir dağılımında adalet' işleviyle doğrudan ilişkilidir.
Harcama kompozisyonundaki bu değişim, devletin tahsis işlevinden vazgeçip yeniden dağıtım işlevine ağırlık verdiğini gösterir.
3
Transfer harcamalarının hangi gelir dağılımı türünü (birincil mi, ikincil mi) etkilediğini belirle.
Piyasa mekanizmasının (üretim faktörlerinin getirilerinin) belirlediği dağılım 'birincil (fonksiyonel)' dağılımdır. Devletin vergi ve transferlerle buna müdahalesi sonucu oluşan dağılım ise 'ikincil (kişisel)' gelir dağılımıdır.
Sosyal transferler, faktör fiyatlarını değil harcanabilir geliri değiştirerek ikincil gelir dağılımını düzeltir.

Anahtar Kavram

Kamu Harcamalarının Gelir Dağılımına Etkisi (Birincil ve İkincil Dağılım Ayrımı)
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Harcamalarının Gelir Dağılımına Etkisi

Bu konudan daha fazla soru